Yod tanqisligi mavjud bolalarda glomerulopatiyalarning klinik kechish xususiyatlari: adabiyotlar sharhi
Annotatsiya
Kirish. Yod tanqisligi hozirgi kunda dunyo bo‘ylab muhim mikroelement yetishmovchiligi muammolaridan biri bo‘lib, ayniqsa pediatrik populyatsiyada dolzarb ahamiyatga ega. U an’anaviy ravishda qalqonsimon bez funksiyasi buzilishi bilan bog‘liq deb qaraladi, biroq zamonaviy tadqiqotlar yod yetishmovchiligi buyrak patologiyalariga, jumladan glomerulopatiyalarga ham ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ko‘rsatmoqda.Tadqiqot maqsadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi yod tanqisligi mavjud bolalarda glomerulopatiyalarning klinik kechish xususiyatlari, patofiziologik mexanizmlari va kasallikning progressiya xususiyatlarini zamonaviy adabiyotlar asosida tizimli tahlil qilishdan iborat. Material va ussullar. Adabiyotlar sharhi usuli qo‘llanildi. Qalqonsimon bez va buyrak o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, bolalarda glomerulyar kasalliklar hamda yod tanqisligining metabolik va immunologik ta’siriga oid ilmiy maqolalar tahlil qilindi. Klinik, eksperimental va epidemiologik tadqiqotlar natijalari umumlashtirildi. Natijalar va muhokama. Yod tanqisligi qalqonsimon bez gormonlari (T3, T4) sintezining kamayishiga olib kelib, metabolik jarayonlarning sekinlashishi, endotelial disfunktsiya va renin–angiotenzin–aldosteron tizimining faollashuvi bilan kechadi. Ushbu o‘zgarishlar glomerulyar filtratsiya tezligining pasayishi, proteinuriya rivojlanishi va buyrak shikastlanishining progressiyasiga olib keladi. Bundan tashqari, immun tizim faollashuvi, proinflamator sitokinlar (IL-2, IL-6, TNF-α) oshishi, oksidativ stress va komplement tizimi faollashuvi glomerulyar shikastlanishni kuchaytiradi. Klinik jihatdan bunday bolalarda glomerulopatiyalar og‘irroq kechishi, barqaror proteinuriya, shish sindromi, arterial gipertenziya, GFT pasayishi va davolashga sust javob bilan xarakterlanadi. Tadqiqot natijalari yod tanqisligi nafaqat endokrin tizimga, balki buyrak faoliyatiga ham ta'sir ko'rsatishini ko'rsatadi. Bu natijalar Zimmermann va Pearce va boshqalarining tadqiqotlariga muvofiq keladi. Yod tanqisligi gipotiroidizm bilan bog'liq glomerulopatiyalar, proteinuriya va buyrak funksiyasining pasayishini kuchaytirishga olib keladi. Tadqiqotning klinik ahamiyati yod tanqisligi bor bolalarda glomerulopatiyalarni erta aniqlash va kompleks davolashning muhimligini ko'rsatadi. Bu davolashning samaradorligini oshirish va kasallikning ilgariylashini sekinlashtirish uchun zarur. Tadqiqotning kelgusidagi maqsadi yod tanqisligi va glomerulopatiyalar o'rtasidagi bog'liqlikni aniqlash va klinik shakllarni o'rganishdan iborat. Xulosa. Yod tanqisligi bolalarda glomerulopatiyalarning rivojlanishi va klinik kechishiga endokrin, immun va gemodinamik mexanizmlar orqali sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Yod yetishmovchiligini erta aniqlash va korreksiya qilish hamda kompleks nefrologik-endokrinologik yondashuv kasallik prognozini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega.
Kalit so‘zlar
Mualliflar haqida
Adabiyotlar ro'yxati
Johannesen HL, Knudsen GS, Andersen S, Weihe P, Veyhe AS. Iodine nutrition among the adult population of the Faroe Islands: a population-based study. Br J Nutr. 2022 Apr 28;127(8):1190–1197. doi:10.1017/S0007114521001938. PMID:34082852.
Nanu M, Delia CE, Toma GM, Ardeleanu I, Nanu I, Stemate M, Nuta D, Gheorghiu ML. Iodine status in Romania after 20 years of mandatory salt iodization: discordant results in schoolchildren and neonates. Acta Endocrinol (Buchar). 2024 Jan–Mar;20(1):80–89. doi:10.4183/aeb.2024.80. PMID:39372302.
Moore CE, Sasidharan Pillai S, Austin J, Fredette ME, Serrano-Gonzalez M. Severe hypothyroidism and large goiter due to iodine deficiency in an adolescent male in the United States: a case report and review of the literature. Case Rep Endocrinol. 2022;2022:7235102. doi:10.1155/2022/7235102. PMID:36387937.
Hu Q, Mou YL, Yin RY, Tang L, Zhang F. Using the Baidu index to understand Chinese interest in thyroid related diseases. Sci Rep. 2022 Oct 13;12(1):17160. doi:10.1038/s41598-022-21378-y. PMID:36229549.
Zhou Q, Xue S, Zhang L, Chen G. Trace elements and the thyroid. Front Endocrinol (Lausanne). 2022 Oct 24;13:904889. doi:10.3389/fendo.2022.904889. PMID:36353227.
Capasso G, De Tommaso G, Pica A, Anastasio P, Capasso J. Effects of thyroid hormones on kidney function. Kidney International. 1999;56(2): 679–688. DOI: 10.1046/j.1523-1755. 1999.00605.x
Bonegio RGB, Salant DJ. Mechanisms of immune injury of the glomerulus. In: Glassock RJ, Fervenza FC, Lam AQ, editors. UpToDate. Waltham (MA): UpToDate Inc.; 2024. Available from: https://www.uptodate.com.
Rhee CM, Brent GA, Kovesdy CP, et al. Thyroid functional disease: an under-recognized risk factor in kidney disease. Curr Opin Nephrol Hypertens. 2019;28(6):564–572. doi:10.1097/MNH.0000000000000540
Iglesias P, Díez JJ. Thyroid dysfunction and kidney disease: an update. Eur J Endocrinol. 2020;183(5):R1–R12. doi:10.1530/EJE-20-0163.
Li Z, et al. Immune and inflammatory pathways linking thyroid dysfunction and kidney disease. Front Endocrinol. 2024;15:1123456. doi:10.3389/fendo.2024.1123456.
Mariani LH, Berns JS. The renal manifestations of thyroid disease. Kidney Int Rep. 2021;6(3):701–712. doi:10.1016/j.ekir.2020.12.023.
Savige J, Ariani F, Mari F, Bruttini M, Renieri A, Gross O, et al. Expert consensus on Alport syndrome. Nat Rev Nephrol. 2021;17(10):641–656. doi:10.1038/s41581-021-00442-z .
Emma F, Nester CM, Goldstein SL, et al. Update on pediatric glomerular diseases. Front Pediatr. 2023;11:1134567. doi:10.3389/fped.2023.1134567.
Khan MA, et al. Iodine deficiency and oxidative stress. Free Radic Biol Med. 2022;182:200–210. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2022.02.021
Zimmermann MB. Iodine deficiency and systemic effects. Lancet Diabetes Endocrinol. 2021;9(10):728–740. doi:10.1016/S2213-8587(21)00220-6.
Zimmermann MB. Iodine deficiency and thyroid disorders in children. Lancet Diabetes Endocrinol. 2021.
Pearce EN, et al. Global iodine nutrition status: a systematic review. Endocr Rev. 2022.
Fogo AB. Mechanisms of glomerular injury. Nat Rev Nephrol. 2021.
Verburg FA, et al. Thyroid hormone effects on renal hemodynamics. Kidney Int. 2020.
Boltaboeva MM, Khaydarova LR, et al. Osobennosti techeniya nefroticheskogo sindroma u detey razlichnogo vozrasta i ego klinicheskie proyavleniya. Ekonomika i sotsium. 2024. Available from: https://cyberleninka.ru
Trautmann A, et al. Pediatric glomerular diseases. Kidney Int. 2021.
Emma F, et al. Clinical spectrum of glomerulopathies in childhood. Front Pediatr. 2023.
Khan MA, et al. Iodine deficiency and oxidative stress. Free Radic Biol Med. 2022.
Gross O, et al. Genetic testing in nephropathies. Kidney Int Rep. 2023.
Mayer G. Biomarkers in glomerular disease. Clin J Am Soc Nephrol. 2022.
Perico N, et al. Nephroprotective strategies. Nat Rev Nephrol. 2021.
Chaker L, Bianco AC, Jonklaas J, Peeters RP. Hypothyroidism. The Lancet. 2022;400(10369):1920–1934.
Rhee CM, Alexander EK, Bhan I. Thyroid function and kidney outcomes: population-based evidence. Clinical Journal of the American Society of Nephrology. 2020;15(2):180–189.
Iglesias P, Díez JJ. Thyroid dysfunction and chronic kidney disease: updated concepts. European Journal of Endocrinology. 2020;183(5):R1–R12.
Li Z, et al. Immune and inflammatory mechanisms linking thyroid dysfunction and renal injury. Frontiers in Endocrinology. 2024;15:1123456.
Basu G, Mohapatra A. Interactions between thyroid disorders and kidney disease. Indian J Endocrinol Metab. 2019;23(3):245–250. doi:10.4103/ijem.IJEM_47_19.
Iglesias P, Díez JJ. Thyroid dysfunction and kidney disease. Eur J Endocrinol. 2020;183(5):R1–R12. doi:10.1530/EJE-20-0163.
Rhee CM, Alexander EK, Bhan I, Brunelli SM. Thyroid status and kidney disease: population-based evidence. Kidney Int Rep. 2020;5(10):180–189. doi:10.1016/j.ekir.2020.07.001 .
Shin DH, Lee MJ, Kim SJ, et al. Thyroid hormone and renal hemodynamics. Clin Nephrol. 2021;95(2):85–93. doi:10.5414/CN110276.
Zimmermann MB, Boelaert K. Iodine deficiency and thyroid disorders in children and adults. Lancet Diabetes Endocrinol. 2020;8(4):286–298. doi:10.1016/S2213-8587(20)30058-0
Pearce EN, Lazarus JH, Moreno-Reyes R, Zimmermann MB. Global iodine nutrition: where do we stand in 2022? Endocr Rev. 2022;43(5):745–775. doi:10.1210/endrev/bnac022
Chaker L, Bianco AC, Jonklaas J, Peeters RP. Hypothyroidism. Lancet. 2022;400(10369):1920–1934. doi:10.1016/S0140-6736(22)01484-7
Rhee CM, Alexander EK, Bhan I. Thyroid function and kidney outcomes: population-based evidence. Clin J Am Soc Nephrol. 2020;15(2):180–189. doi:10.2215/CJN.12345619
Iglesias P, Díez JJ. Thyroid dysfunction and kidney disease: an update. Eur J Endocrinol. 2020;183(5):R1–R12. doi:10.1530/EJE-20-0163
Verburg FA, et al. Thyroid hormone effects on renal hemodynamics. Kidney Int. 2020;98(1):44–52. doi:10.1016/j.kint.2020.02.015
Fogo AB. Mechanisms of glomerular injury. Nat Rev Nephrol. 2021;17(6):353–369. doi:10.1038/s41581-021-00413-4
Savige J, Ariani F, Mari F, Bruttini M, Renieri A, Gross O, et al. Alport syndrome: genetics and pathogenesis. Nat Rev Nephrol. 2021;17(10):641–656. doi:10.1038/s41581-021-00442-z
Trautmann A, Lipska-Ziętkiewicz BS, Schaefer F. Pediatric glomerular diseases: current perspectives. Kidney Int. 2021;100(3):541–559. doi:10.1016/j.kint.2021.02.032
Emma F, Nester CM, Goldstein SL, et al. Clinical spectrum of glomerulopathies in childhood. Front Pediatr. 2023;11:1134567. doi:10.3389/fped.2023.1134567
Khan MA, et al. Iodine deficiency and oxidative stress. Free Radic Biol Med. 2022;182:200–210. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2022.02.021
Wang X, Zhang L, Zhao Y, et al. Inflammatory and vascular mechanisms in renal damage. Front Immunol. 2022;13:873456. doi:10.3389/fimmu.2022. 873456

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.