YANGI TUG'ILGAN CHAQALOQLARNING ENDOTOKSIKOZLI ONALARDAN TUG'ILISHIDA PRO VA ANTIOKSIDANT TIZIMINING HOLATI (Xalqaro ilmiy pediatriya jurnali, 2025)
Aktualligi. Ona homiladorlik davrida endotoksikoz holati onaning organizmida toksik metabolitlarning to‘planishi bilan xarakterlanadi va bu holat homila hamda yangi tug‘ilgan chaqaloqning holatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Endotoksikozda to‘qimalarning zararlanishining asosiy mexanizmlaridan biri lipidlarning perekis oksidlanish jarayonlarining (POL) faollashuvi va antioksidant tizimining (AOS) buzilishi hisoblanadi, bu esa oksidativ stressga olib keladi. Endotoksikozga chalingan onalardan tug‘ilgan chaqaloqlarda POL mahsulotlari, masalan, malon dialdegid (MDA) va dien kon’yugatlarning (DK) yuqori konsentratsiyasi kuzatiladi, shuningdek, superoksiddismutaza (SOD), katalaza va glutationperoksidaza kabi antioksidant himoya fermentlari faoliyati pasayadi.Tadqiqotning maqsadi endotoksikozga chalingan onalardan tug‘ilgan chaqaloqlarda pro- va antioksidant tizim holatini o‘rganishdan iborat. Tadqiqot materiallari va usullari. Tadqiqot doirasida 83 chaqaloq tekshirildi, ular ikki guruhga bo‘lindi: nazorat guruhi – sog‘lom onalardan tug‘ilgan 41 chaqaloq va asosiy guruh – endotoksikozga chalingan onalardan tug‘ilgan 42 chaqaloq. Biokimyoviy metodlar orqali SOD va katalaza faoliyati hamda POL mahsulotlari darajasi aniqlandi. Natijalar shundan dalolat beradiki, asosiy guruhdagi chaqaloqlarda MDA va DK darajalari nazorat guruhiga nisbatan ancha yuqori (p
Keywords: endotoksikoz; yangi tug‘ilgan chaqaloqlar; intoksikatsiya; katalaza; dien kon’yugata; malon dialdegid