Xalqaro ilmiy pediatriya jurnali
type: channel
publisher: Андижанский государственный медицинский институт
language: uz
publication name: Xalqaro ilmiy pediatriya jurnali
issn: 2181-2926
items: Bolalarda miyaning minimal disfunksiyasini dolzarbligiga zamonaviy qarashlar: tarqalganligi va diagnostikasi (adabiyotlar sharhi)
items: Semizligi va metabolik assotsiirlangan jigar yog‘ kasalligi bo’lgan bolalarni klinik-laborator xususiyatlari va elastografiya natijalari
items: Bolalarda o‘tkir bronxial obstruksiyalarda proteolitik fermentlarning yoshga bog‘liq xususiyatlari
items: Tug‘ma pnevmoniyali muddatiga yetib tug‘ilgan chaqaloqlarda tokoferol-terapiya samaradorligi
items: Qusish sindromi bo‘lgan go‘daklarda hazm trakti yuqori b‘olimlari patologiyalarini diffyeryensial tashxislashda klinik xavf omillarining ahamiyati
items: Bolalar polinevropatiyalari diagnostikasi algoritmlarini optimallashtirish: genetik va orttirilgan turlarida etiologik tasnif va immunologik baholash
items: Yod tanqisligi mavjud bolalarda glomerulopatiyalarning klinik kechish xususiyatlari: adabiyotlar sharhi
items: Bolalarda allergik rinit va bronxial astmaning komorbid kechishida klinik belgilarning xususiyatlari
items: Erta yoshdagi bolalarda obstruktiv bronxitlarni diagnostika qilish va kompleks davolashning zamonaviy tamoyillari
items: Koronar qon aylanishi bozilishi va anemiyasi bo'lgan bolada spastik diplegiya (Jubert sindromi)
items: Bolalarda qalqonsimon bez va surunkali buyrak kasalligi
items: Bolalarda atopik dermatit faolligining klinik belgisi sifatida xavotir
items: Differentsiatsiyalanmagan biriktiruvchi to'qima displaziyasi bo'lgan o'smirlarda bronxial astma: Th17 sitokinlari, D vitamini va mikroelementlar nomutanosibligining roli
items: Bolalarda gemorragik vaskulit kechishining zamonaviy klinik-epidemiologik xususiyatlari
items: Turli xil ta’lim turlariga ega maktablarda bolalarning o‘qishga moslashishi: Avtonom gomeostaz holati va shaxsga xos moslashuvchan resurslar
items: Bolalarda o‘tkir glomerulonefrit patogenezi, epidemiologiyasi va klinik kechishining zamonaviy xususiyatlari
items: SEMIZ BOLALARDA BUYRAKNING ERTA SHIKASTLANISHI UCHUN XAVF OMILI SIFATIDA FTO GEN POLIMORFIZMI (RS9939609)
items: PARKINSON KASALLIGIDA DEPRESSIYA: BOSQICH VA HARAKAT YETISHMOVCHILIGINING HAL QILUVCHI ROLI
items: РОЛЬ ПЕРИНАТАЛЬНЫХ И ПОСТНАТАЛНЫХ ФАКТОРОВ В ФОРМИРОВАНИИ КИШЕЧНОГО МИКРОБИОМА И СОСТОЯНИЕ ЗДОРОВЬЯ ДЕТЕЙ ПЕРВОГО ГОДА ЖИЗНИ
items: RETROXORIAL GEMATOMA BILAN ASORATLANGAN BIRINCHI TRIMESTRDAGI HOMILADORLIK NATIJALARI
items: BOLALARDA KRIPTORXIZMNI TASHXISLASH VA DAVOLASHNING NATIJALARINI YAXSHILASH
items: MUDDATIDA TUG’ILGAN CHAQALOQLARDA TUG‘MA PNEVMONIYA HOLATLARIDA KUZATILADIGAN IMMUNOGEMATOLOGIK YALLIG‘LANISH MARKERLARI
items: ORTIQCHA VAZNLI VA SEMIZ BOLALARDA TURMUSH TARZINI O‘ZGARTIRISH BO‘YICHA PREVENTIV ARALASHUV NATIJALARINI BAHOLASH
items: BOLALAR OCHIQ YURAK JARROHLIGI ANESTEZIOLOGIK TA’MINOTIDA KARDIOPROTEKTSIYA: SEVOFLURANNING KLINIK IMKONIYATLARI
items: ICHAK TUTILISHI BOR BOLALARDA PERIOPERATSION OQIBATLARNING ANESTEZIOLOGIK DЕТERMINANTLARI
items: MAKTABGACHA YOSHLI BOLALARDA KO‘KRAK QAFASI GIRDOBSIMON DEFORMATSIYASINING OG‘IR DARAJALARINI DAVOLASH TAKTIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
items: ENDOKRIN BEPUSHTLIKDA VISFATIN VA FOLLISTATIN DARAJALARINING PATOGENETIK XUSUSIYATLARINI VA KLINIK AHAMIYATINI O‘RGANISH
items: BOLALARDA KASALXONADAN TASHQARI PNEVMONIYANING OG‘IRLIK DARAJASINI BASHORATLASHDA YALLIG‘LANISH MARKERLARI VA TUG‘MA IMMUNITET KO‘RSATKICHLARINING O‘RNI
items: 7 ESHDAN 18 ESHGACHA BO‘LGAN BEMORLARDA TISHLASHNING HAR HIL TURLARIDA ZHAG ALVEOLAR O‘SIMTASINI CLINIC RENTGENOLOG O‘RGANISH
items: KASALLIK FAOLLIGIGA QARAB, TIZIMLI BOSHLANGAN YUVENIL ARTRITLI BOLALARDA IMMUNOLOGIK PROFILNING XUSUSIYATLARI

Bolalarda miyaning minimal disfunksiyasini dolzarbligiga zamonaviy qarashlar: tarqalganligi va diagnostikasi (adabiyotlar sharhi)
type: item
description: Minimal miya disfunksiyasi tug‘ma travma yoki homiladorlik paytidagi muammolar natijasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nevrologik kasalliklar majmuasidir. Ushbu adabiyotlar tahliliga bag‘ishlangan maqolada sindromning asosiy belgilari va sabablari, tarqalganligi va nima sababdan “MMD” atamasi eskirganligi tarixiy nuqtayi nazar va zamonaviy ma’lumotlar asosida tushuntirilgan. Eski atamani almashtirgan zamonaviy tashxislar bemorlarga tashxis qo‘yish va davolashdagi usullarni samaradorligiga ta’sirlari keltirilgan. Maqolada ushbu sindromning bolalar populyatsiyasida tarqalganligini o‘rganishdagi muammolar va ularning yechimlariga qaratilgan eng so‘ngi jahon adabiyotlari asosida tahlil natijalari keltirilgan. Maqolada MMD bolaning keyingi rivojlanish davrlaridagi psixologik muammolarni hal etishga qaratilgan ma’lumotlar bilan boyitilgan. MMD klinik belgilarini polimorfligi ularni qator asab ruxiy kasalliklardan ajratib olishda muhim ahamiyat kasb etishi ko‘rsatilgan. Ko‘rib chiqilgan mavzuga oid adabiyotlardan umumiy xulosa qilish mumkinki, MMD ning barcha xollarida miya faoliyatini funksional rivojlanishini orqada qolishi kuzatiladi va keyingi klinik ko‘rinishlarga asos bo‘ladi. Bolalarning intellektual aqliy rivojlanishi ontogenetik rivojlanish etaplariga mos kelgan xolda, bolalarda maktab ko‘nikmalarini o‘zlashtirishi va ijtimoiy moslashuvi qiyinlashadi. Ularda psixoemotsional noturg‘unlik, o‘ziga ishonchni yetishmasligi, o‘z o‘ziga baho berish ko‘rsatkichlarini pastlashishi, tajovuzkorlik kabi o‘ziga xos shaxsiyatida o‘zgarishlari rivojlanadi. Deyarli barcha bolalarda oilaviy va maktab muhitlarida moslashmaslik darajalariga qarab turli muammo va ziddiyatlar paydo bo‘ladi. Maktab fanlarini o‘zlashtirishda qiyinchiliklar, darslarga muntazam qatnashmaslik va turli noformal guruhlarga qo‘shilish moyilliklari rivojlanadi.
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: miyaning minimal disfunksiyasi
  topic: keywords
subject: bolalar va o‘smirlar
  topic: keywords
subject: giperfaollik
  topic: keywords
creator: Abdurayim Arzikulov
creator: Rustambek Matmurodov
creator: Shoxruxbek Sapioxunov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-06-10
publication date: 2026-06-10
starting page: 1380
ending page: 1387
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1380-1387

Semizligi va metabolik assotsiirlangan jigar yog‘ kasalligi bo’lgan bolalarni klinik-laborator xususiyatlari va elastografiya natijalari
type: item
description: Kirish. Bugungi kunda semizlik pandemiyasi metabolik assotsiirlangan jigar yog‘ kasalligi (MAJYOK) tarqalishi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, uning bolalar orasida aniqlanish chastotasi o‘sishga moyil. Tadqiqotning maqsadi metabolik status va jigar parenximasining qattiqligini baholash bilan turli xil semizlik bilan og‘rigan bolalarda MAJYOKning uchrash chastotasini aniqlashdan iborat. Material va usullar: ushbu ish 12-18 yoshdagi semizligi bo‘lgan 66 nafar, shuningdek, normal tana vazniga ega bo‘lgan 30 nafar bolani prospektiv o‘rganish natijalariga asoslangan. Antropometrik tekshiruv, aminotransferazalar, bilirubin, ishqoriy fosfataza va gamma-glutamiltransferazalar darajasini aniqlash bo‘yicha biokimyoviy tadqiqotlar, leptin, interleykinlarni aniqlash bo‘yicha immunoferment tahlillari o‘tkazildi. Qorin bo‘shlig‘i a’zolari ultratovush tekshiruvi va jigar elastografiyasi o‘tkazildi. O‘tkazilgan tadqiqot natijalari ekzogen-konstitutsional semizligi bo‘lgan bolalar orasida, ayniqsa uning abdominal turida MAJYOKning keng tarqalganligidan dalolat beradi. Olingan ma’lumotlar metabolik buzilishlar va jigar zararlanishining rivojlanishida visseral semizlikning yetakchi roli haqidagi zamonaviy tasavvurlarga mos keladi. Abdominal semizligi bo‘lgan bolalarda MAJYOK chastotasi 57,14% ni tashkil etdi, bu teng taqsimlangan tipdagi semizligi bo’lgan bolalarda (29,03%), jigar steatozi rivojlanishi xavfining yuqoriligini tasdiqlovchi xuddi shunday ko‘rsatkichdan 2 baravar yuqori edi. Biokimyoviy ko‘rsatkichlarni o‘rganish semiz bolalarda jigarning funksional o‘zgarishlari mavjudligini ko‘rsatdi. Transaminazalarning o‘rtacha qiymatlari referens oralig‘ida bo‘lishiga qaramay, abdominal semizlik bilan og‘rigan bolalarda ALT va AST darajasi teng taqsimlangan tipdagi semizligi bo’lgan bolalarga va nazorat guruhiga nisbatan sezilarli darajada yuqori bo’ldi. Semizlikning abdominal turi bilan og‘rigan bolalarda asosan ALTning 1,5 martadan ortiq oshishi aniqlandi, bu jigarda yallig‘lanis…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: jigar steatozi
  topic: keywords
subject: jigar elastografiyasi
  topic: keywords
subject: Yung moduli
  topic: keywords
subject: fibroz
  topic: keywords
subject: leptin
  topic: keywords
creator: Dilafruz Turayeva
creator: Lilya Garifulina
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-06-10
publication date: 2026-06-10
starting page: 1372
ending page: 1379
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1372-1379

Bolalarda o‘tkir bronxial obstruksiyalarda proteolitik fermentlarning yoshga bog‘liq xususiyatlari
type: item
description: Kirish. Bolalarda o‘tkir bronxial obstruksiyalar (O‘BO) pediatriya amaliyotida kasalxonaga yotqizishning eng ko‘p uchraydigan sabablaridan biri bo‘lib qolmoqda. Surunkali bronx-o‘pka patologiyasining yuqori tarqalishi, klinik ko‘rinishlarining og‘irligi va rivojlanish xavfi muammoni zamonaviy tibbiyot uchun o‘ta muhim qilib qo‘ymoqda. Tadqiqotning maqsadi. Maktabgacha va kichik maktab yoshidagi bolalarda o‘tkir bronxial obstruksiyalar patogenezida proteolitik fermentlarning rolini aniqlash, shuningdek, neytrofil elastaza va α1 antitripsin o‘rtasidagi muvozanatni baholash. Tadqiqot materiallari va uslullari. Tadqiqotga o‘tkir obstruktiv bronxit bilan kasallangan 47 nafar bola 8kiritilgan. Bemorlar ikki yosh guruhiga bo‘lingan: maktabgacha yoshdagi bolalar (3-6 yosh, n=28) va maktab o‘quvchilari (7-10 yosh, n=19). Klinik tekshiruv, neytrofil elastaza (NE) va α1 antitripsinni (α1 AT) laborator aniqlash, shuningdek, instrumental usullar (spirometriya, pulsoksimetriya, rentgenografiya) o‘tkazildi. Natijalar va muhokama.O‘tkazilgan tahlil davomida o‘tkir bronxial obstruksiyali bolalarda proteolitik fermentlar faolligi va ularning ingibitorlari darajasida yoshga qarab sezilarli farqlar aniqlandi. Maktabgacha yoshdagi bolalarda neytrofil elastaza (NE) konsentratsiyasi 188,6±5,77 ng/ml ni tashkil etdi. Maktab o‘quvchilarida NE darajasi sezilarli darajada past bo‘ldi - 159,4±8,79 ng/ml (15,5% ga kam, p≤0,05). Α1-antitripsin (α1AT) ko‘rsatkichlari ikkala yosh guruhida ham oshgan. Maktabgacha yoshdagi bolalarda -3,72±0,275 g/l; maktab yoshidagi bolalarda esa -3,29±0,119 g/l (p≤0,05) ni tashkil etdi. Xulosa. Olingan ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, proteolitik fermentlar va ularning ingibitorlari o‘rtasidagi nomutanosiblik bolalik davrida nafas yo‘llarining shikastlanishining universal mexanizmi hisoblanadi. Uning ifodalanishi kasallik kechishining klinik xususiyatlarini belgilaydi va yangi diagnostik markerlar hamda maqsadli davolash strategiyalarini ishlab chiqish uchun asos bo…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: proteolitik faollik
  topic: keywords
subject: o‘tkir obstruktiv respirator kasalliklar
  topic: keywords
subject: bronxiolit
  topic: keywords
subject: nafas yo‘llarining yallig‘lanishi
  topic: keywords
subject: proteaza
  topic: keywords
subject: antiproteaza
  topic: keywords
subject: neytrofil fermentlar
  topic: keywords
creator: Kholida Abdurashidova
creator: Shoira Agzamova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-06-06
publication date: 2026-06-06
starting page: 1365
ending page: 1371
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1365-1371

Tug‘ma pnevmoniyali muddatiga yetib tug‘ilgan chaqaloqlarda tokoferol-terapiya samaradorligi
type: item
description: Kirish. Tug‘ma pnevmoniya (TP) yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda 1,5–5% chastotada aniqlanadi va homila ichi infeksiyalarining eng og‘ir shakllaridan biri hisoblanadi. Yuqori tarqalish, nafas yetishmovchiligi xavfi va kasallikning cho‘zilgan kechishi qo‘shimcha terapevtik yondashuvlarni talab qiladi. Tadqiqotning maqsadi. Tug‘ma pnevmoniyali muddatiga yetib tug‘ilgan chaqaloqlarning qonidagi alfa-tokoferol darajasi dinamikasini o'rganish. Material va usullar. Tadqiqotga 83 nafar yangi tug‘ilgan chaqaloq kiritildi: 63 nafari klinik va laborator tarzda tasdiqlangan TP bilan, 20 nafari esa sog‘lom nazorat guruhini tashkil etdi. TP bo‘lgan bemorlar ikki guruhga ajratildi: I‑guruh (n=32) standart davolash bilan birga peroral α‑tokoferol terapiyasini oldi, II‑guruh (n=31) faqat standart davolashni qabul qildi. Barcha ishtirokchilarda klinik va laborator tekshiruvlar o‘tkazildi: umumiy va biokimyoviy qon tahlili, α‑tokoferol konsentratsiyasini yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi va mass‑spektrometriya yordamida aniqlash, shuningdek ko‘krak qafasi rentgenografiyasi. Statistik tahlil guruhlar o‘rtasidagi farqlar ishonchliligini baholash uchun variatsion usullar yordamida amalga oshirildi. Natijalar va muhokama. Boshlang‘ich ko‘rsatkichlarda α‑tokoferol darajasi guruhlar bo‘yicha o‘xshash edi. Hayotning uchinchi kunida antioksidant konsentratsiyasi oshdi, bunda qo‘shimcha terapiya olgan bolalarda ko‘tarilish ancha yaqqol bo‘ldi. Oltinchi kunida farqlar kuchaydi: asosiy guruhda α‑tokoferol darajasi ishonchli ravishda yuqori (4% gacha) qayd etildi. Klinik jihatdan bu nafas yetishmovchiligini tezroq bartaraf etish (3–4 kun, nazoratda 5–7 kun), intoksikatsiya belgilari kamayishi, laborator ko‘rsatkichlarning normallashuvi va o‘pkadagi infiltrativ o‘zgarishlarning tezroq so‘rilishi (9–10 kun, nazoratda 12–14 kun) bilan birga kechdi. O‘rtacha kasalxonada yotish muddati 3 sutkaga qisqardi. Xulosa. Tokoferolni TP bilan tug‘ilgan chaqaloqlarni davolashda qo‘llash nafas yetishmovchil…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: tug‘ma pnevmoniya
  topic: keywords
subject: alfa tokoferol
  topic: keywords
subject: yangi tug‘ilganlarda antioksidant terapiya
  topic: keywords
subject: oksidlovchi stress
  topic: keywords
subject: neonatlar
  topic: keywords
creator: Gullola Turabidinova
creator: Shoxida Turdiyeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-06-06
publication date: 2026-06-06
starting page: 1357
ending page: 1364
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1357-1364

Qusish sindromi bo‘lgan go‘daklarda hazm trakti yuqori b‘olimlari patologiyalarini diffyeryensial tashxislashda klinik xavf omillarining ahamiyati
type: item
description: Go‘daklarda qusish sindromi pediatriya amaliyotida keng uchraydigan klinik holatlardan biri bo‘lib, aksariyat hollarda funksional xarakterga ega. Shu bilan birga, mazkur simptom yuqori hazm trakti organik patologiyalarining, xususan tug‘ma gipertrofik pilorostenozning ham asosiy klinik belgilaridan biri hisoblanadi. Organik va funksional holatlarni erta differensial tashxislash, ayniqsa instrumental diagnostika imkoniyatlari cheklangan birlamchi bo‘g‘in sharoitida, dolzarb klinik muammo bo‘lib qolmoqda. Maqsad. Go‘daklarda yuqori hazm trakti organik patologiyalarini bashoratlashda klinik xavf omillarining diagnostik ahamiyatini baholashdan iborat. Usullar. Tadqiqotga qusish sindromi bilan murojaat qilgan 89 nafar go‘dak jalb qilindi, ularning 65 nafari (73,0%) o‘g‘il va 24 nafari (27,0%) qiz bolalar edi. Barcha bemorlarda standartlashtirilgan klinik baholash amalga oshirilib, anamnez, qusish xususiyatlari, vazn dinamikasi hamda ob’ektiv ko‘rik natijalari tahlil qilindi. Tashxis verifikatsiyasidan so‘ng bemorlar ikki guruhga ajratildi: organik patologiya guruhi (n=45) va funksional buzilishlar guruhi (n=44). Klinik xavf omillarining diagnostik ahamiyati χ²-test, odds ratio (OR) va 95% ishonch intervali (95% CI) yordamida baholandi. Natijalar. Bemorlarning asosiy qismi (79,8%) hayotning dastlabki uch oyida qayd etildi. Tahlil natijalari organik patologiya bilan bir nechta mustaqil klinik omillar ishonchli bog‘liq ekanligini ko‘rsatdi. Xususan, yoshning 3 oydan kichik bo‘lishi organik patologiya ehtimolini sezilarli oshirdi (OR=7,24; 95% CI: 2,00-26,2; p<0,001). Shuningdek, fontansimon qusish (OR=5,97; 95% CI: 2,33-15,3; p<0,001) va o‘g‘il jinsi (OR=2,64; 95% CI: 1,05-6,61; p<0,05) ham mustaqil klinik prediktorlar sifatida aniqlandi. Har ovqatlanishdan keyingi qusish organik patologiya bilan kuchli assotsiatsiyaga ega bo‘lgan bo‘lsa (OR=5,81; p<0,001), takrorlanuvchi qusishning differensial-diagnostik ahamiyati ishonchli emasligi qayd etildi (p>0,05). Xulosa. Go‘daklar…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: tug‘ma pilorostenoz
  topic: keywords
subject: pilorospazm
  topic: keywords
subject: klinik xavf omillari
  topic: keywords
subject: diagnostik prediktorlar
  topic: keywords
subject: qusish
  topic: keywords
subject: go‘daklar
  topic: keywords
creator: Abdurayim Arzikulov
creator: Dilafruz Nishonova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-06-06
publication date: 2026-06-06
starting page: 1350
ending page: 1356
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1350-1356

Bolalar polinevropatiyalari diagnostikasi algoritmlarini optimallashtirish: genetik va orttirilgan turlarida etiologik tasnif va immunologik baholash
type: item
description: Kirish. Bolalarda polineyropatiyalarni o'z vaqtida tashxislash zamonaviy bolalar nevrologiyasining dolzarb muammosi bo'lib, etiologik farqlash va immunologik baholash diagnostik aniqlikni sezilarli darajada oshiradi. Tadqiqotning maqsadi — yallig'lanish va naslli polineyropatiyali bolalarda etiologik omillar hamda immunologik holatni baholash asosida yuqori sezuvchanlikka ega kombinlangan diagnostik algoritm ishlab chiqish edi. Materiallar va usullar. Diagnostik algoritmni optimallashtirish maqsadida kombinlangan ball tizimi ishlab chiqildi: OMS oqsili, IgG, CRP va motor NCV ko’rsatkichlarining z-standartlashtirilgan yig’indisi (z-CSF + z-IgG + z-CRP − z-NCV) asosida yallig‘lanish va naslli polineyropatiyalarni ishonchli farqlash imkonini beruvchi integrativ diagnostik model shakllandi. Statistik tahlil GraphPad Prism 10 dasturida amalga oshirildi. Tarqalish normalligi Shapiro–Wilk testi orqali baholandi. Prospektiv-retrospektiv tadqiqot 2022–2025-yillarda o'tkazildi. 105 nafar bola (1–18 yosh) uch guruhga ajratildi: yallig'lanish polineyropatiyasi (n=45), naslli polineyropatiya (n=30) va nazorat (n=30). Klinik, immunologik (IgG, IgM, IgA, CD3⁺/CD4⁺/CD8⁺, TNF-α, IL-6), ENMG va genetik usullar qo'llanildi. Natijalar va muhokama. Yallig'lanish guruhida CD4⁺/CD8⁺ nisbati (1,20±0,35) pasaygan, IgG (14,58±3,33 g/L), TNF-α va IL-6 sezilarli oshgan (p<0,0001). Naslli guruhda immunologik o'zgarishlar kuzatilmadi. Kombinlangan diagnostik algoritm AUC=0,986 ko'rsatkichi bilan yuqori aniqlikni ta'minladi. Xulosa. Ishlab chiqilgan kombinlangan algoritm yallig'lanish va naslli polineyropatiyalarni ishonchli farqlash imkonini beradi, mintaqaviy klinik amaliyotga joriy etish tavsiya etiladi.
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: bolalar polineyropatiyasi
  topic: keywords
subject: immunologik status
  topic: keywords
subject: etiologik omillar
  topic: keywords
subject: diagnostik algoritm
  topic: keywords
subject: anti-gangliozid antitanachalar
  topic: keywords
subject: Giyen-Barre sindromi
  topic: keywords
subject: CMT
  topic: keywords
subject: elektroneyromiyografiya
  topic: keywords
creator: Shaxlo Saidazizova
creator: Qaxxorali G‘ulomov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 1341
ending page: 1349
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1341-1349

Yod tanqisligi mavjud bolalarda glomerulopatiyalarning klinik kechish xususiyatlari: adabiyotlar sharhi
type: item
description: Kirish. Yod tanqisligi hozirgi kunda dunyo bo‘ylab muhim mikroelement yetishmovchiligi muammolaridan biri bo‘lib, ayniqsa pediatrik populyatsiyada dolzarb ahamiyatga ega. U an’anaviy ravishda qalqonsimon bez funksiyasi buzilishi bilan bog‘liq deb qaraladi, biroq zamonaviy tadqiqotlar yod yetishmovchiligi buyrak patologiyalariga, jumladan glomerulopatiyalarga ham ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ko‘rsatmoqda.Tadqiqot maqsadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi yod tanqisligi mavjud bolalarda glomerulopatiyalarning klinik kechish xususiyatlari, patofiziologik mexanizmlari va kasallikning progressiya xususiyatlarini zamonaviy adabiyotlar asosida tizimli tahlil qilishdan iborat. Material va ussullar. Adabiyotlar sharhi usuli qo‘llanildi. Qalqonsimon bez va buyrak o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, bolalarda glomerulyar kasalliklar hamda yod tanqisligining metabolik va immunologik ta’siriga oid ilmiy maqolalar tahlil qilindi. Klinik, eksperimental va epidemiologik tadqiqotlar natijalari umumlashtirildi. Natijalar va muhokama. Yod tanqisligi qalqonsimon bez gormonlari (T3, T4) sintezining kamayishiga olib kelib, metabolik jarayonlarning sekinlashishi, endotelial disfunktsiya va renin–angiotenzin–aldosteron tizimining faollashuvi bilan kechadi. Ushbu o‘zgarishlar glomerulyar filtratsiya tezligining pasayishi, proteinuriya rivojlanishi va buyrak shikastlanishining progressiyasiga olib keladi. Bundan tashqari, immun tizim faollashuvi, proinflamator sitokinlar (IL-2, IL-6, TNF-α) oshishi, oksidativ stress va komplement tizimi faollashuvi glomerulyar shikastlanishni kuchaytiradi. Klinik jihatdan bunday bolalarda glomerulopatiyalar og‘irroq kechishi, barqaror proteinuriya, shish sindromi, arterial gipertenziya, GFT pasayishi va davolashga sust javob bilan xarakterlanadi. Tadqiqot natijalari yod tanqisligi nafaqat endokrin tizimga, balki buyrak faoliyatiga ham ta'sir ko'rsatishini ko'rsatadi. Bu natijalar Zimmermann va Pearce va boshqalarining tadqiqotlariga muvofiq keladi. Yod tanqisligi gi…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: yod tanqisligi
  topic: keywords
subject: glomerulopatiya
  topic: keywords
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: qalqonsimon bez gormonlari
  topic: keywords
subject: proteinuriya
  topic: keywords
subject: buyrak funksiyasi
  topic: keywords
subject: immun mexanizmlar
  topic: keywords
creator: Muqaddas Boltaboeva
creator: Marifat Ganiyeva
creator: Muniba Madraximova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 1330
ending page: 1340
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1330-1340

Bolalarda allergik rinit va bronxial astmaning komorbid kechishida klinik belgilarning xususiyatlari
type: item
description: Kirish. Allergik rinit va bronxial astma bolalar orasida keng tarqalgan, o‘zaro patogenetik jihatdan bog‘liq bo‘lgan allergik kasalliklar qatoriga kiradi. Ushbu kasalliklarning komorbid kechishi klinik simptomlarning og‘irroq namoyon bo‘lishiga, kasallik nazoratining qiyinlashishiga va bemorlar hayot sifati pasayishiga olib kelishi mumkin. Tadqiqotning maqsadi bolalarda allergik rinitning bronxial astma bilan komorbid kechgan holatlarida klinik belgilarning xususiyatlarini o‘rganishdan iborat. Materiallar va tadqiqot usullari. Tadqiqot Toshkent davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi bolalar allergologiya bo‘limida o‘tkazildi. Tekshiruvdagi bemorlarning yoshi 7 - 18, o‘rtacha yoshi esa 10,1 ± 0,31 tashkil etdi. 1-guruxda allergik rinitning bronxial astma bilan komorbid kechgan n=100 nafar bemor bolalar, 2-guruxda allergik rinit bilan og‘rigan n=50 nafar, shundan 2a - intermittirlovchi AR (IAR) (n=24) va 2b- persistirlovchi AR (PAR) (n=26) guruxchalarga bo‘lindi. Tadqiqotda allergik rinit va bronxial astma bilan kasallangan bolalarda asosiy klinik simptomlar, ularning uchrash chastotasi, namoyon bo‘lish darajasi va o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilindi. Natijalar va ularning muhokamasi: Burun bitishi 1-guruhdagi AR bilan BA birgalikda kechgan bemorlarda - 72 (72%) ta, intermittirlovchi AR (IAR) bilan 2 a guruhchada - 15 nafar (62,5%), persistirlovchi AR (PAR) bilan 2 b guruhchada - 17 (65,3%) ta bemorlarda aniqlandi (p<0,001). Rinoreya 1 guruhda 59 (59%) va 2 a guruxchadagi IAR li 12 (50%) ta bemorlarda doimiy ya’ni kunduzi va kechasi (4 ball) kuzatiladigan rinoreya ko‘p uchradi (r<0,01). 2 b -guruhchada PAR bilan og‘rigan bolalarning 15 (57,6%) nafar bemorlarda kam kuzatiladigan rinoreya (2 ball) ko‘proq kuzatildi (r<0,01). Aksirish AR+BA bo‘lgan 43% bemorlarda o‘rtacha darajada va 39% hollarda sezilarli darajada aksirish kasallik bilan birga kechgan, intensivligi PAR guruhchasiga to‘g‘ri keladi, bu nafas a’zolarining allergik sezgirlikning kuchayishi yalli…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: allergik rinit
  topic: keywords
subject: bronxial astma
  topic: keywords
subject: komorbidlik
  topic: keywords
subject: klinik belgilar
  topic: keywords
subject: allergik kasalliklar
  topic: keywords
subject: simptomlar
  topic: keywords
subject: diagnostika
  topic: keywords
creator: Adibaxon Saidxonova
creator: Maktuba Mirraximova
creator: Saidanvarxon Sayitxonov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-28
publication date: 2026-04-28
starting page: 1319
ending page: 1325
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1319-1325

Erta yoshdagi bolalarda obstruktiv bronxitlarni diagnostika qilish va kompleks davolashning zamonaviy tamoyillari
type: item
description: Kirish. So‘nggi o‘n yilliklar davomida erta yoshdagi bolalarda o‘tkir bronxitlar va bronxiolitlar nafas olish tizimining eng ko‘p uchraydigan patologiyalaridan biri bo‘lib qolmoqda va zamonaviy pediatriyaning dolzarb muammolaridan birini tashkil etadi. Ushbu kasalliklarning klinik og‘irligi nafaqat bronxlar shilliq qavatidagi yaqqol yallig‘lanish o‘zgarishlari, balki o‘pkaning ventilyatsiya funksiyasining buzilishiga va nafas yetishmovchiligining rivojlanishiga olib keluvchi obstruktiv sindromning shakllanishi bilan ham belgilanadi. Patologik jarayonning noqulay kechishida immun tizimining yoshga xos yetilmaganligi muhim rol o‘ynaydi, bu esa bolalarning virus-bakterial agentlarga sezuvchanligini oshiradi. Shu munosabat bilan kasallikning klinik belgilarini bartaraf etish bilan birga immun buzilishlarni tuzatishga qaratilgan kompleks terapevtik yondashuvlarni ishlab chiqish zarurati ortib bormoqda. Tadqiqotning maqsadi erta yoshdagi bolalarda o‘tkir obstruktiv bronxit va bronxiolitlarda immunomodulinning terapevtik samaradorligini klinik simptomatika dinamikasi asosida baholashdan iborat edi. Material va usullar. Tadqiqot uch yil davomida Toshkent shahar bolalar klinik shifoxonasining 1-son somatik bo‘limi bazasida olib borildi. Kuzatuvga 1 oylikdan 3 yoshgacha bo‘lgan (o‘rtacha yosh 1,5±0,63 yil) 95 nafar bola kiritildi, ular o‘tkir obstruktiv bronxit va bronxiolit bilan kasallangan edi. Tekshirilgan bemorlar orasida o‘g‘il bolalar 62,1% (n=59), qizlar esa 37,9% (n=36) ni tashkil etdi. Davolash samaradorligini baholash mezoni sifatida nafas yetishmovchiligi simptomlari va intoksikatsiya belgilarining davolash fonida regressiya davomiyligi (sutkalarda) qabul qilindi. Nafas yetishmovchiligining obyektiv belgilari quyidagilarni o‘z ichiga oldi: yordamchi mushaklar ishtirokidagi hansirash, burun qanotlarining kengayishi, perioral sohada sianoz, taxipnoe, taxikardiya, teri qoplamlarining oqarishi, cho‘zilgan nafas chiqarish va masofadan eshitiladigan xirillashlar. Intoks…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: o‘tkir obstruktiv bronxit
  topic: keywords
subject: bronxiolit
  topic: keywords
subject: immunomodulin
  topic: keywords
subject: klinik samaradorlik
  topic: keywords
subject: terapiya
  topic: keywords
creator: Makhzuna Mukhsinova
creator: Ilhom Karimdjanov
creator: Gulsara Reymnazarova
creator: Mukhiddin Togayev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-28
publication date: 2026-04-28
starting page: 1309
ending page: 1318
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1309-1318

Koronar qon aylanishi bozilishi va anemiyasi bo'lgan bolada spastik diplegiya (Jubert sindromi)
type: item
description: Kirish. So'nggi yillarda nevrologik defitsitning og'irligiga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan perinatal xavf omillari va unga bog'liq somatik patologiyalarni hisobga olgan holda, miya falajining (MS) klinik va instrumental xususiyatlarini kompleks o'rganish alohida ahamiyatga ega bo'ldi. Erta gipoksik-ishemik miya shikastlanishi spastik miya falajining asosiy sabablaridan biri bo'lib qolmoqda. Tadqiqotning maqsadi bolada spastik diplegiyaning klinik holatini taqdim etish, kasallikning klinik va instrumental xususiyatlarini baholash va bemorning nevrologik holatiga qo'shilib kelayotgan koronar qon aylanishi buzilishining ta'sirini aniqlash edi. Materiallar va usullar. Tadqiqot 2026-yilda Toshkent Davlat Tibbiyot Universitetining ko'p tarmoqli klinikasida statsionarda davolangan, miya falaji (spastik diplegiya) tashxisi qo'yilgan 2011-yilda tug'ilgan ayol bemorning klinik kuzatuviga asoslangan. Klinik, nevrologik, laboratoriya (umumiy klinik, biokimyoviy), instrumental (EEG, EchoEG, EKG) tadqiqot usullari, shuningdek, neyrovizualizatsiya ma'lumotlarini tahlil qilish (MRT) qo'llanildi. Natijalar va muhokama. Bemorda chap tomonda ustunlik qiladigan spastik gemiparez belgilari, giperrefleksiya, patologik reflekslar va kechiktirilgan psixomotor va nutq rivojlanishi kuzatildi. MRT periventrikulyar glioz o'choqlarini aniqladi. EEG o'rta miya sopi tuzilmalarining disfunktsiyasini aniqladi. To'liq qon tahlilida o'rtacha anemiya (Hb 88 g/L) aniqlandi. Bu topilmalar gipoksik-ishemik oq modda shikastlanishi bilan bog'liq spastik miya falajining klassik kursiga mos keladi. Anemiya surunkali to'qima gipoksiyasi tufayli kognitiv buzilishlarni kuchaytirishi mumkin. Xulosa. Ushbu klinik holat spastik diplegiya rivojlanishida erta gipoksik-ishemik MNS shikastlanishining rolini tasdiqlaydi. Birgalikda kuzatiladigan anemiya kompleks terapiyaning bir qismi sifatida majburiy tuzatishni talab qiladi, chunki u kognitiv kamchiliklarni kuchaytirishi mumkin. Bemorning ahvolini barqarorlashtirish …
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: miya falaji
  topic: keywords
subject: spastik diplegiya
  topic: keywords
subject: glioz
  topic: keywords
subject: anemiya
  topic: keywords
subject: gipoksik-ishemik shikastlanish
  topic: keywords
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: neyrometabolik terapiya
  topic: keywords
creator: Dilorom Dinmukhamedieva
creator: Gulshan Iskanova
creator: Nozima Sadikova
creator: Komil Nosirov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29
starting page: 1302
ending page: 1308
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1302-1308

Bolalarda qalqonsimon bez va surunkali buyrak kasalligi
type: item
description: Kirish. Bolalarda surunkali buyrak kasalligi aniq metabolik, gormonal va yallig'lanish kasalliklari bilan birga keladi, ular orasida qalqonsimon bez holatining o'zgarishi muhim rol o'ynaydi. Buyrak faoliyati pasayishi bilan periferik qalqonsimon bez gormonlari metabolizmi buziladi, yod klirensi kamayadi, surunkali yallig'lanish kuchayadi va past T3 sindromiga xos bo'lgan laboratoriya profilini rivojlanish ehtimoli ortadi. Maqsad. Bolalarda surunkali buyrak kasalligida qalqonsimon bez disfunktsiyasi bo'yicha mavjud ma'lumotlarni umumlashtirish uchun ushbu bemor populyatsiyasida asosiy patogenetik mexanizmlarni, laboratoriya topilmalarini va qalqonsimon bez holati buzilishlarining klinik ahamiyatini o'rganing. Materiallar va usullar. Tadqiqot hikoya adabiyoti sharhi sifatida taqdim etilgan. Unda bolalarda surunkali buyrak kasalligi, buyrak funktsiyasi pasaygan qalqonsimon bez profili, past T3 sindromining patogenetik mexanizmlari va gormonal nomutanosiblikning klinik ahamiyati bo'yicha mavjud nashrlar tahlil qilinadi. Natijalar va muhokama. Surunkali buyrak kasalligiga chalingan bolalarda qalqonsimon bez disfunktsiyasi har doim ham birlamchi qalqonsimon bez patologiyasini aks ettirmaydi, chunki u ko'pincha uremik intoksikatsiya, deiodinaza faolligining buzilishi, yallig'lanishga qarshi sitokinlarning faollashishi bilan surunkali yallig'lanish, oqsil-energiya to'yib ovqatlanmaslik va metabolik kasalliklar fonida rivojlanadi. Gormonal nomutanosiblikning eng tipik varianti past T3 sindromidir, bu surunkali buyrak kasalligida tizimli metabolik moslashuvning belgisi deb hisoblanishi kerak. Bolalikda bu o'zgarishlar alohida klinik ahamiyatga ega, chunki ular o'sishning kechikishi, ovqatlanish holatining buzilishi, suyak metabolizmining o'zgarishi va organizmning moslashuvchan qobiliyatining pasayishi bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Xulosa. Surunkali buyrak kasalligiga chalingan bolalarda qalqonsimon bez disfunktsiyasi tizimli kasalliklarning klinik jihatdan ahamiyatli namoyo…
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: surunkali buyrak kasalligi
  topic: keywords
subject: qalqonsimon bez disfunktsiyasi
  topic: keywords
subject: past T3 sindromi
  topic: keywords
subject: gipotireoz
  topic: keywords
creator: Ilxamdjan Karimdjanov
creator: Matluba Rahmonberdiyeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-28
publication date: 2026-04-28
starting page: 1296
ending page: 1301
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1296-1301

Bolalarda atopik dermatit faolligining klinik belgisi sifatida xavotir
type: item
description: Kirish. Atopik dermatit bolalarda eng keng tarqalgan surunkali kasalliklardan biri bo'lib, ko'pincha psixoemotsional kasalliklar bilan bog'liq. Tadqiqotning maqsadi psixoemotsional holat va bolalarda atopik dermatitning klinik faolligi o'rtasidagi bog'liqlikni o'rganish edi. Materiallar va usullar. Atopik dermatit bilan og'rigan 7-12 yoshdagi qirq bitta bola va nazorat guruhidagi 20 nafar sog'lom bola tekshirildi. Kasallikning og'irligi SCORAD indeksi yordamida baholandi. Xavotir darajasi Spielberger-Khanin shkalasi yordamida baholandi. Natijalar va muhokama. O'rtacha kasallikning og'irligi ustunlik qildi (51,2%). Yuqori xavotir darajasi asosan og'ir holatlarda kuzatildi. Kasallikning og'irligi va xavotir darajasi o'rtasida to'g'ridan-to'g'ri bog'liqlik aniqlandi. Xulosa: Xavotirni atopik dermatit faolligining klinik belgisi deb hisoblash mumkin, bu esa kompleks terapevtik yondashuv zarurligini tasdiqlaydi.
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: atopik dermatit
  topic: keywords
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: xavotir
  topic: keywords
subject: SCORAD
  topic: keywords
subject: psixosomatik holat
  topic: keywords
creator: Maktuba Mirrakhimova
creator: Dildora Abidova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29
starting page: 1290
ending page: 1295
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1290-1295

Differentsiatsiyalanmagan biriktiruvchi to'qima displaziyasi bo'lgan o'smirlarda bronxial astma: Th17 sitokinlari, D vitamini va mikroelementlar nomutanosibligining roli
type: item
description: Kirish. Bronxial astma - bu nafas yo'llarining surunkali yallig'lanish kasalligi bo'lib, bronxial giperreaktivlik va nafas yo'llarining qayta tuzilishi bilan tavsiflanadi. So'nggi yillarda o'smirlarda bronxial astmaning rivojlanishi va rivojlanishida differentsiatsiyalanmagan biriktiruvchi to'qima displaziyasining (UCTD) roliga tobora ko'proq e'tibor qaratilmoqda. Biriktiruvchi to'qimaning strukturaviy anomaliyalari bronxial devor arxitekturasining o'zgarishiga, yallig'lanish jarayonlarining kuchayishiga va kasallikning klinik kechishining yomonlashishiga yordam berishi mumkin. Tadqiqot maqsadi. Differentsiatsiyalanmagan biriktiruvchi to'qima displaziyasi bilan bog'liq bronxial astma bilan og'rigan o'smirlarda Th17 sitokinlarining (IL-17), o'zgaruvchan o'sish omili-β (TGF-β), D vitamini holati va mikroelementlar balansining (rux va magniy) rolini baholash. Materiallar va usullar. Tadqiqotga 12-17 yoshdagi 182 o'smir kiritilgan. Asosiy guruh bronxial astma bilan birgalikda UCDD bilan og'rigan bemorlardan (n=92), taqqoslash guruhi UCDDsiz bronxial astma bilan og'rigan bemorlardan (n=60) va nazorat guruhi deyarli sog'lom o'smirlardan (n=30) iborat edi. Klinik, laboratoriya, immunologik va biokimyoviy tadqiqot usullari qo'llanildi. IL-17, TGF-β, IgE, D vitamini, rux va magniy darajalari baholandi. Natijalar va muhokama. UCDD bilan bog'liq bronxial astma bilan og'rigan o'smirlarda IL-17, TGF-β va IgE darajalari sezilarli darajada yuqori, shuningdek, D vitamini, rux va magniy darajalari nazorat guruhiga nisbatan ancha past edi (p<0.05). Ko'p o'zgaruvchan regressiya tahlili shuni ko'rsatdiki, IL-17 darajasining oshishi va D vitamini yetishmovchiligi og'ir bronxial astmaning mustaqil bashorat qiluvchi omillari hisoblanadi. Olingan ma'lumotlar nafas yo'llarining qayta tuzilishi va kasallikning rivojlanishida immunitet disregulyatsiyasi va biriktiruvchi to'qima anomaliyalarining ishtirokini ko'rsatadi. Xulosa. Olingan natijalar shuni ko'rsatadiki, UCTD bilan bog'liq astma bil…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: astma
  topic: keywords
subject: differentsiatsiyalanmagan biriktiruvchi to'qima displaziyasi
  topic: keywords
subject: IL-17
  topic: keywords
subject: D vitamini yetishmovchiligi
  topic: keywords
subject: o'smirlar
  topic: keywords
creator: Dilorom Abdullaeva
creator: Kamila Shomuradova
creator: Adibakhon Sаidkhonova
creator: Sukhrobzhon Tursunaliev
creator: Sabina Adkhamova
creator: Jahongir Mansurov
creator: Barnoxon Pulatova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29
starting page: 1285
ending page: 1289
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1285-1289

Bolalarda gemorragik vaskulit kechishining zamonaviy klinik-epidemiologik xususiyatlari
type: item
description: Kirish. Adabiyotlar ma’lumotlariga ko‘ra, gemorragik vaskulit (Henoch–Schonlein purpurasi) bolalarda eng ko‘p uchraydigan sistemali vaskulitlardan biri bo‘lib, so’nggi yillarda kasallik nafaqat maktabgacha va kichik maktab yoshida balki o’smir bolalarda ham ko’payib bormoqda va ko‘pincha respirator infeksiyalar, allergik holatlar va immun tizimidagi o‘zgarishlar bilan bog‘liq holda rivojlanmoqda. Tadqiqot maqsadi -bolalarda gemorragik vaskulit (Henoch–Schonlein purpurasi) kechishining zamonaviy klinik-epidemiologik xususiyatlarini o‘rganish. Material va usullar. Bolalardagi gemorragik vaskulitga (Henoch–Schonlein purpurasi) bagishlangan so’nggi o’n yillikda chop etilgan ilmiy adabiyot ma’lumotlari retrospektiv tahlil qilindi. Olingan ma’lumotlar yillar bo’yicha matematik tekshirildi va taqqoslandi. Natijalar va muxokama. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, kasallik patogenezida immun komplekslar hosil bo‘lishi, tomir devorlarining yallig‘lanishi hamda mikrotsirkulyatsiya buzilishlari muhim o‘rin tutadi. Klinik manzarasida teri gemorragik toshmalari, bo‘g‘im, qorin sindromlari, buyrak shikastlanishi va aralash simptomlar yetakchi o’rin tutmoqda. Shuningdek, kasallikning kechishi individual xususiyatlarga ega bo‘lib, uning og‘irlik darajasi asosiy klinik simptomlari va asoratlar rivojlanishi bilan belgilanmoqda. Xulosa. Tadqiqot natijasida olingan ilmiy ma’lumotlar gemorragik vaskulitni erta aniqlash, xavf omillarini baholash hamda kasallik kechishini prognoz qilishda zamonaviy klinik-epidemiologik xususiyatlarni chuqur o‘rganish muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: bola
  topic: keywords
subject: gemorragik vaskulit
  topic: keywords
subject: epidemiologiya
  topic: keywords
subject: klinika
  topic: keywords
creator: Lola Raxmanova
creator: Muqaddas Boltaboeva
creator: Avazbek Nizamutdinov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-28
publication date: 2026-04-28
starting page: 1276
ending page: 1284
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1276-1284

Turli xil ta’lim turlariga ega maktablarda bolalarning o‘qishga moslashishi: Avtonom gomeostaz holati va shaxsga xos moslashuvchan resurslar
type: item
description: Psixologik va xulq-atvor omillari ko‘pchilik surunkali yuqumli bo‘lmagan kasalliklar (yurak-qon tomir, nafas olish a’zolari kasalliklari va boshqalar) patogenezida ishtirok etadi. Tadqiqotning maqsadi o‘rtacha surunkali stress ta’siri ostida bo‘lgan bolalarning moslashuv xususiyatlarini (vegetativ gomeostaz parametrlari, shaxsiy xususiyatlari va adaptiv xulq-atvor uslubi) aniqlashdan iborat. Materiallar va usullar. Tadqiqotga umumiy o‘rta ta’lim maktabining boshlang‘ich bo‘g‘inini tamomlagan va "IQRO" xususiy maktabida yoki umumiy o‘rta ta’lim maktabining o‘rta bo‘g‘inida tahsil olayotgan, birinchi va ikkinchi salomatlik guruhiga ega bo‘lgan, 10 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan (11,3±0,2 yosh) 177 nafar bolalar kiritilgan. Asosiy guruhni "IQRO" maktabining 119 nafar o‘quvchisi (55 nafar qiz) tashkil etdi. Taqqoslash guruhi - umumta’lim maktablaridan birining 58 nafar o‘quvchisi (31 nafar qiz). Barcha bemorlarga standart elektrokardiografiya (EKG) o‘tkazildi. Dastlabki vegetativ tonus N.A. Belokon modifikatsiyasidagi A.M. Veyn so‘rovnomasi yordamida aniqlandi. Yurak ritmi va qon bosimi tahliliga asoslangan vegetativ testlar bajarildi. A.M.Prixojan tomonidan moslashtirilgan Fillips testi va L.A.Yasyukova tomonidan modifikatsiyalangan 12 omilli Kettell shaxsiy so‘rovnomasidan foydalanilgan. Statistik tahlil. Tadqiqot ma’lumotlarini qayta ishlash Statistica 10 statistik paketi yordamida amalga oshirildi. Nolinchi gipotezalarni tekshirishda statistik ahamiyatlilik darajasining kritik qiymati 0,05 ga teng deb qabul qilindi. Guruhlardagi miqdoriy belgilarning taqsimotini taqqoslash uchun klassik dispersion tahlil (ANOVA) dan tashqari noparametrik usullar - Vilkokson rang belgilari bilan Kraskel-Uollis dispersion tahlili va Van der Varden mezonidan foydalanildi. Natijalar. Tahlil shuni ko‘rsatdiki, vegetativ gomeostaz parametrlari shaxsiy xususiyatlar va moslashuvchan xulq-atvor uslublari bilan chambarchas bog‘liq. Dastlabki simpatikotoniya yuqori umumiy xavotirlik (p=0,000) va…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: moslashish
  topic: keywords
subject: o'rganish
  topic: keywords
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: avtonom nerv tizimi
  topic: keywords
creator: Mariya Daminova
creator: Abdurayim Arzikulov
creator: Qahramon Yusupov
creator: Maxpora Mirzaeva
creator: Dilnoza Melieva
creator: Gulhayo Mamatkhujayeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-28
publication date: 2026-04-28
starting page: 1265
ending page: 1275
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1265-1275

Bolalarda o‘tkir glomerulonefrit patogenezi, epidemiologiyasi va klinik kechishining zamonaviy xususiyatlari
type: item
description: Kirish. So‘nggi yillarda bolalarda o‘tkir glomerulonefrit evolyutsiyasi buyrak funktsiyasining erta pasayishi bilan, kasallikning yashirin va surunkali shaklga transformatsiyalanuvchi variantlari chastotasining ortishiga to‘g'ri kelmoqda. Ushbu hol global muammolardan biri bo‘lgan ekologik omillar ta’sirida kechuvchi turli xil kasalliklar (ikkilamchi immuntanqislik, allergik, metabolik) bilan og'rigan bolalardagi glomerulonefritlarga jiddiy e'tibor qaratishni taqozo etmoqda. Tadqiqot maqsadi - bolalarda o‘tkir glomerulonefrit patogenezi, epidemiologiyasi va klinik kechishining zamonaviy xususiyatlari va unga ekologik muammolar ta’sirini tahlil qilish. Material va usullar. Bolalardagi o‘tkir glomerulopatiyalarga (jumladan o‘tkir poststreptokokk glomerulonefrit (O‘PSGN) bagishlangan so‘nggi o‘n yillikdagi adabiyot ma’lumotlari retrospektiv tahlil qilindi. Olingan ma’lumotlar yillar bo‘yicha matematik usulda tekshirildi va taqqoslandi. Natijalar va muxokama. Bolalarda O‘PSGN bugungi kunda jiddiy muammo bo‘lib, kasallikning ko‘p jihatlari to‘liq o‘z echimini topgan emas. Bugungi kunda haqiqiy vaziyat ko‘pincha kasallikning an’anaviy tavsifidan tubdan farq qiladi. Ayrim bemorlarda patologik jarayonning turli xil klinik ko‘rinishlarda rivojlanish sabablari va og'irligi noaniq bo‘lib qolmoqda. Xulosa. So‘nggi yillarda bolalardaO‘PSGNning yetakchi etiologik omili streptokokk infektsiyasi bo‘lib, eng tipik klinik belgilari gematuriya, umumiy shish va arterial gipertenziya bolib qolmoqda. Kasallikning rivojlanish ko‘rsatkichi ko‘pincha xavf omillarining (ekologiya, glomerulopatiyaga irsiy moyillik, surunkali infektsiya o‘choqi, yangi virus-bakterial infeksiya qo‘shilishi, ikkilamchi immuntanqislik, allergik, metabolik kasalliklarning komorbid kechishi ) ta'siri oqibatida organizmda latent kechuvchi streptokokkli infektsiyaning faollashuviga tubdan bog'liqdir.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: bola
  topic: keywords
subject: glomerulonefrit
  topic: keywords
subject: zamonaviy
  topic: keywords
subject: xususiyat
  topic: keywords
creator: Akramjon Raxmanov
creator: Lola Raxmanova
creator: Shaxodat Matkarimova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-04-28
publication date: 2026-04-28
starting page: 1255
ending page: 1264
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-2-1255-1264

SEMIZ BOLALARDA BUYRAKNING ERTA SHIKASTLANISHI UCHUN XAVF OMILI SIFATIDA FTO GEN POLIMORFIZMI (RS9939609)
type: item
description: Kirish. Bolalar semizligi muammosi butun dunyo bo'ylab pediatrlarning e'tiborini jalb qilishda davom etmoqda. Komorbid patologiyaning, ya'ni buyrak shikastlanishining rivojlanishi alohida ahamiyatga ega. Semizlikda buyrak yetishmovchiligining patogenezi metabolik buzilishlarni ham, genetik moyillikni ham o'z ichiga oladi. Ushbu faktlarni o'rganish bizga semiz bolalar orasida erta profilaktika va terapevtik aralashuvlar uchun yuqori xavf guruhini aniqlash imkonini beradi. Tadqiqotning maqsadi semiz bolalarda buyrak funktsional buzilishlari va FTO gen polimorfizmi o'rtasidagi bog'liqlikni o'rganish edi. Materiallar va usullar. Alimentar ekzogen-konstitutsiyaviy semizlik bilan og'rigan jami 211 bola tekshirildi. Tekshirilgan bemorlarning namunasi yog 'to'qimalarining taqsimlanish turlariga qarab guruhlarga bo'lindi: qorin bo'shlig'i tipidagi yog 'to'qimalarining taqsimlanish turiga ega bolalar guruhi; yog 'to'qimalarining taqsimlanish turiga ega bolalar guruhi. Nazorat guruhi bir xil yoshdagi va jinsdagi, normal tana vazniga ega 104 boladan iborat edi. Biz antropometrik ma'lumotlarning xususiyatlarini o'rganib chiqdik, siydikda albumin ajralib chiqishini, sistatin darajasini, glomerulyar filtratsiya tezligini hisoblashni va FTO gen polimorfizmini aniqlashni o'z ichiga olgan biokimyoviy va molekulyar genetik tadqiqotlar o'tkazdik. Natijalar va muhokama. Bizning tadqiqotlarimiz shuni ko'rsatdiki, qorin semizligi bo'lgan bolalarda AA genotipining chastotasi statistik jihatdan ahamiyatli ustunlikka ega bo'lgan (16%) semizlik turiga ega bolalar guruhiga (28,4%) nisbatan yuqoriroq edi (28,4%). Bu bizga AA genotipini qorin semirishining rivojlanishiga moyil deb tasniflash imkonini berdi. Qorin semizligi bilan og'rigan bolalarda ham, semizlikning bir xil turi bilan og'rigan bolalarda ham A/A genotipi tashuvchilarida siydik albuminining eng yuqori darajasi (77,03±6,52 mg/l va 54,11±5,17 mg/l), T/T genotipi bilan og'rigan bolalarda esa eng past ko'rsatkich (38,83±5,03 mg/l va 21…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: metabolik buyrak kasalligi
  topic: keywords
subject: semizlik
  topic: keywords
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: mikroalbuminuriya
  topic: keywords
subject: sistatin
  topic: keywords
subject: FTO
  topic: keywords
creator: Lilya Garifulina
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-02-27
publication date: 2026-02-27
starting page: 1244
ending page: 1250
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1244-1250

PARKINSON KASALLIGIDA DEPRESSIYA: BOSQICH VA HARAKAT YETISHMOVCHILIGINING HAL QILUVCHI ROLI
type: item
description: Kirish. Depressiya Parkinson kasalligining (PК) keng tarqalgan motor bo'lmagan ko'rinishi bo'lib, hayot sifati va prognozga ta'sir qiladi. Maqsad. PК bilan og'rigan bemorlarda HADS shkalasi yordamida depressiyaning tarqalishini va uning klinik va demografik parametrlar bilan bog'liqligini o'rganish. Materiallar va usullar. PК bilan og'rigan jami 153 bemor tekshirildi. Quyidagilar qo'llanildi: UPDRSning III qismi (motor baholash), HADS shkalasi (depressiyani baholash). Bemorlar HADS ballari bo'yicha tasniflandi: depressiya yo'q (0-7), subklinik (8-10), klinik (≥11) depressiya. Natijalar va muhokama. Subklinik depressiya 68,6% da (n=105), klinik depressiya — 9,9% da (n=15) aniqlandi. Yoshi va jinsi guruhlar o'rtasida farq qilmadi (p>0,05). Depressiya balli va Hoehn-Yahr bosqichi (p=0,00043) va UPDRS-III balli (p=0,002) o'rtasida kuchli ijobiy korrelyatsiyalar aniqlandi. Ko'p o'zgaruvchan regressiyada PК bosqichi klinik depressiyaning chegaraviy muhim bashoratchisi edi (p=0,065). Xulosa. PDdagi depressiya asosan subklinik bo'lib, harakat buzilishining og'irligi va kasallik bosqichi bilan kuchli bog'liq, bu esa bosqichga asoslangan skrining zarurligini oqlaydi.
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: affektiv kasalliklar
  topic: keywords
subject: Parkinson kasalligi
  topic: keywords
subject: depressiya
  topic: keywords
subject: hayot sifati
  topic: keywords
creator: Gullola Isroilova
creator: Gulrukhsora Isroilova
creator: Zaynutdinkhuzha Saifitdinkhuzhaev
creator: Nargisa Nasirdinova
creator: Odina Quchkarova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-02-18
publication date: 2026-02-18
starting page: 1228
ending page: 1234
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1228-1234

РОЛЬ ПЕРИНАТАЛЬНЫХ И ПОСТНАТАЛНЫХ ФАКТОРОВ В ФОРМИРОВАНИИ КИШЕЧНОГО МИКРОБИОМА И СОСТОЯНИЕ ЗДОРОВЬЯ ДЕТЕЙ ПЕРВОГО ГОДА ЖИЗНИ
type: item
description: Введение. Период первого года жизни относится к критическому «окну развития», характеризующиеся высокой пластичностью микробиома и его чувствительностью к воздействию различных факторов раннего периода жизни. В этот период формируются основы иммунной толерантности, барьерной функции кишечника и регуляции воспалительных реакций. В настоящее время разными авторами показано влияние кишечной микрофлоры на состояние здоровья и развитие детей первого года жизни. Цель исследования. Изучить международный опыт в оценке роли перинатальных и постнатальных факторов в формировании кишечного микробиома и состояния здоровья детей первого года жизни. Материалы и методы. Нами было проанализировано 36 публикации результатов систематических обзоров, когортных, проспективных рандомизированных контролируемых исследований (РКИ) и оригинальных исследований, посвященных проблеме оценки роли перинатальных и постнаталных факторов в формировании кишечного микробиома и его связи с состоянием здоровья детей первого года жизни. Результаты и их обсуждение. Формирование кишечного микробиома начинается с момента рождения и представляет собой поэтапный динамический процесс. Установлено, что способ родоразрешения оказывает существенное влияние на начальный состав микробиоты кишечника. У детей, рождённых естественным путём, преобладают микроорганизмы родов Bifidobacterium, Lactobacillus и Bacteroides, тогда как у детей, рождённых путём кесарева сечения, отмечается снижение микробного разнообразия и задержка колонизации кишечника. Состояние микробиома матери, особенности её питания и наличие соматических заболеваний оказывают существенное влияние на первичную колонизацию кишечника ребёнка. Установлено, что микробиота матери является одним из основных источников микроорганизмов, передающихся новорождённому в перинатальном периоде. Микробиома определяется не только его таксономическим составом, но и метаболической активностью, прежде всего способностью микроорганизмов синтезировать биологически активные …
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: дети первого года жизни
  topic: keywords
subject: кишечный микробиом
  topic: keywords
subject: перинатальные и постнатальные факторы
  topic: keywords
subject: состояние здоровья
  topic: keywords
creator: Shoira Agzamova
creator: Sayyora Lutfullayeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-02-23
publication date: 2026-02-23
starting page: 1235
ending page: 1243
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1235-1243

RETROXORIAL GEMATOMA BILAN ASORATLANGAN BIRINCHI TRIMESTRDAGI HOMILADORLIK NATIJALARI
type: item
description: Kirish. Ayollarda homiladorlikning dastlabki davrida retroxorial gematoma (RCH) ona, homila va yangi tug'ilgan chaqaloq uchun salbiy natijalarni bashorat qilishi mumkin. RCH mavjudligi, uning joylashuvi, hajmi va perinatal asoratlar o'rtasidagi bog'liqlik o'rganildi. RCH hajmining oshishi birinchi trimestrda vaginal qonash, homilaning erta yo'qolishi, homila o'sishining cheklanishi, platsenta uzilishi va muddatidan oldin tug'ruq kabi homiladorlik asoratlari xavfining ortishi bilan bog'liq. Ushbu tadqiqotning maqsadi birinchi trimestrdagi retroxorial gematoma va homiladorlik va perinatal asoratlar o'rtasidagi bog'liqlikni o'rganish edi. Bemorlar va usullar. Birinchi trimestrda (<14 hafta) homiladorlik davri retroxorial gematoma bilan murakkablashgan 177 bemor haqidagi ma'lumotlar 2023-yil yanvaridan 2025-yil dekabrigacha bo'lgan davrda 6-sonli Toshkent mintaqaviy klinik-amaliy markazida o'tkazilgan arxiv materiallari tahlilidan olingan. Ushbu muassasaning ambulatoriya klinikasidan nazorat guruhi (35 nafar sog'lom homilador ayol) jalb qilingan. Retroxorial gematoma tashxisi qo'yilgan paytda homilaning yurak faoliyati mavjudligi tadqiqotga kiritilishi uchun zarur shart bo'lgan. Gematoma hajmiga qarab, RCH bilan kasallangan homilador ayollar uch guruhga bo'lingan: kichik gematomali (RCH-I guruhi, n = 57), o'rtacha gematomali (RCH-II guruhi (n = 101) va katta gematomali (RCH-III guruhi, n = 19). Nazorat guruhi RCH va vaginal qon ketishi bo'lmagan 35 homilador ayoldan iborat edi. Ma'lumotlarni statistik qayta ishlash Statistica dasturidan (25.0 versiyasi) foydalangan holda retrospektiv tadqiqot doirasida amalga oshirildi. Natijalar. Retroxorial gematoma birinchi trimestrda, hajmidan qat'i nazar, qon ketish chastotasining oshishi, shuningdek, tug'ruq paytida homilaning homiladorlik yoshining pastligi bilan bog'liq. Shu bilan birga, retroxorial gematoma hajmining oshishi platsenta ajralishi, muddatidan oldin tug'ruq, SIDS va homila yo'qolishi xavfini oshiradi. Xulosalar. Sh…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: homiladorlik
  topic: keywords
subject: sonografiya
  topic: keywords
subject: retroxorial gematoma
  topic: keywords
subject: gematoma hajmi
  topic: keywords
subject: perinatal natijalar
  topic: keywords
creator: Gulyamovna Rasul-Zade Yulduz
creator: Dilfuzakhon Shukurkhujaeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-02-18
publication date: 2026-02-18
starting page: 1220
ending page: 1227
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1220-1227

BOLALARDA KRIPTORXIZMNI TASHXISLASH VA DAVOLASHNING NATIJALARINI YAXSHILASH
type: item
description: Kriptorxizm o‘g‘il bolalarda uchraydigan reproduktiv tizimning eng keng tarqalgan tug‘ma rivojlanish nuqsonlaridan biri bo‘lib, u moyakning moyak xaltachasiga o‘z vaqtida tushmasligi bilan xarakterlanadi. Ushbu patologiya moyak to‘qimasida mikrosirkulyatsiya, vaskulyarizatsiya va termoregulyatsiyaning buzilishiga olib kelib, keyinchalik degenerativ o‘zgarishlar, spermatogenezning susayishi va bepushtlik rivojlanish xavfining ortishi bilan namoyon bo‘ladi. Adabiyot ma’lumotlariga ko‘ra, kriptorxizm to‘liq muddatda tug‘ilgan chaqaloqlarda 1,6–9% holatda, muddatidan oldin tug‘ilgan bolalarda esa 30% gacha uchraydi. Ota-onalarning tibbiy yordamga kech murojaat qilishi, tashxisning kech qo‘yilishi va davolash taktikasini noto‘g‘ri tanlash ushbu kasallikni davolash natijalarini sezilarli darajada yomonlashtiradi. Tadqiqot maqsadi: Bolalarda kriptorxizmni erta tashxislash va kompleks davolash usullari samaradorligini baholash orqali davolash natijalarini yaxshilash. Tadqiqot materiali va usullari: Andijon viloyati bolalar ko‘ptarmoqli tibbiyot markazi urologiya bo‘limida 2020–2025 yillar davomida kriptorxizmning turli shakllari bilan og‘rigan 8 oylikdan 17 yoshgacha bo‘lgan 253 nafar bemor tekshirildi va davolandi. Tashxislashda dopplerografiya bilan ultratovush tekshiruvi, MSKT, MRT va zarur hollarda diagnostik laparoskopiya qo‘llanildi. Barcha bemorlarda klinik-laborator tahlillar o‘tkazildi, palpatsiya qilinmaydigan gonadalari mavjud bemorlarda jinsiy gormonlar darajasi baholandi. Natijalar va xulosa: Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, kriptorxizmni erta aniqlash va differensial yondashuv asosida tanlangan jarrohlik taktikasi gonadaning funksional faolligini saqlab qolishga va asoratlar xavfini kamaytirishga imkon beradi. Kam travmatik endoskopik usullarni o‘z vaqtida qo‘llash operatsiyadan keyingi atrofiya, retraksiya va bepushtlik rivojlanish xavfini sezilarli darajada pasaytiradi.
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: kriptorxizm
  topic: keywords
subject: orxidopeksiya
  topic: keywords
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: abdominal kriptorxizm
  topic: keywords
subject: ingvinal retensiya
  topic: keywords
creator: Adxam Gafurov
creator: Nodirbek Nazirov
creator: Zoirjon Turakulov
creator: Mamasoli Allaev
creator: Dilshodbek Mamataliyev
creator: Muxammadjon Soliyev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-02-04
publication date: 2026-02-04
starting page: 1213
ending page: 1219
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1213-1219

MUDDATIDA TUG’ILGAN CHAQALOQLARDA TUG‘MA PNEVMONIYA HOLATLARIDA KUZATILADIGAN IMMUNOGEMATOLOGIK YALLIG‘LANISH MARKERLARI
type: item
description: Dolzarbligi. Tug’ma pnevmoniya (TP) perinatal infeksiyaning eng og‘ir shakllaridan biri bo‘lib, yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda kasallik va o‘lim ko‘rsatkichlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, har yili 7 milliondan ortiq go‘dak bachadon ichi infeksiyalarning oqibatlaridan aziyat chekadi, ulardan 600 mingdan ortig‘i neonatal yoki erta bolalik davrida vafot etadi. Maqsad. Bachadon ichi pnevmoniya bilan tug‘ilgan chaqaloqlarda kindik qonidagi leykotsitlar va limfotsitlar miqdorining diagnostik ahamiyatini baholash. Material va usullar. Tadqiqotga 81 nafar yangi tug‘ilgan chaqaloq (gestatsion yoshi 37–42 hafta) jalb etildi. Asosiy guruhga ТP tashxisi qo‘yilgan 61 nafar chaqaloq, nazorat guruhiga esa 20 nafar sog‘lom chaqaloq kiritildi. Tug‘ilganidan keyingi ilk soatlarda kindik qonidan namuna olinib, leykotsitlar va limfotsitlarning mutlaq miqdori aniqlangan. Statistik tahlil o‘rtacha qiymatlar, standart og‘ishlar, korrelyatsiya koeffitsienti (r) va ahamiyatlilik darajasi (p) hisobini o‘z ichiga olgan. Natijalar. TP bilan tug‘ilgan chaqaloqlarda leykotsitlar profili sezilarli darajada o‘zgargan. Leykotsitlar o‘rtacha miqdori 14,77 ± 0,512 × 10⁹/l bo‘lib, nazorat guruhidagi ko‘rsatkichdan (9,87 ± 1,317 × 10⁹/l) ancha yuqori. Limfotsitlar darajasida ham shunga o‘xshash tendensiya kuzatildi: 6,02 ± 0,719 × 10⁹/l ga nisbatan 1,56 ± 0,361 × 10⁹/l. Leykotsitlar va limfotsitlar o‘rtasida o‘rtacha ijobiy korrelyatsiya aniqlangan (r = 0,59; p < 0,05), bu tug‘ma immun javobning sinxron faollashuvini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari chaqaloqlarda uchinchi kunida leykotsitlar va limfotsitlar darajasi eng yuqori nuqtaga yetishini tasdiqlaydi. Xulosa. Kindik qonidagi leykotsitlar profili BIP holatlarida yallig‘lanish jarayonining informativ markerlaridan biri bo‘lib, yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda immunologik monitoringni erta bosqichda olib borishda qo‘llanilishi mumkin.
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: yangi tug‘ilgan chaqaloqlar
  topic: keywords
subject: pnevmoniya
  topic: keywords
subject: leykotsitlar
  topic: keywords
subject: limfotsitlar
  topic: keywords
subject: immun tizim
  topic: keywords
creator: Gullola Turabidinova
creator: Shohida Turdieva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-01-31
publication date: 2026-01-31
starting page: 1205
ending page: 1212
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1205-1212

ORTIQCHA VAZNLI VA SEMIZ BOLALARDA TURMUSH TARZINI O‘ZGARTIRISH BO‘YICHA PREVENTIV ARALASHUV NATIJALARINI BAHOLASH
type: item
description: Semizlik bolalarda jiddiy salomatlik muammolari bilan bog‘liq bo‘lib, kattalarda kasallanish va o‘limning asosiy va erta xavf omili hisoblanadi. Semizlikning salomatlikka bevosita ta’siriga giperlipidemiya, gipertoniya va glyukozaga tolerantlik ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Tadqiqotning maqsadi semizlik va ortiqcha tana vazni bo‘lgan bolalarda hayot tarzini o‘zgartirishdan oldin va keyin leptin va adiponektin darajasini baholash va ularni biomarker sifatidagi rolini aniqlash. Material va usullar: Ushbu tadqiqot uchun bir yuz to‘rt nafar ortiqcha vaznli va semiz bolalar (51 nafar o‘g‘il bola va 53 nafar qizlar) kiritildi va ular asosiy guruhni tashkil qildi. Endokrin, yurak-qon tomir, oshqozon ichak yoki jigar kasalliklari bo‘lmagan, normal vaznli ellik to‘rt nafar bola tadqiqotning nazorat guruhini tashkil qildi. Dastlabki 104 nafar boladan bir yillik hayot tarzi o‘zgarishidan so‘ng qayta tekshiruvga 48 nafari qaytgan. Ushbu bolalardan dastlabki bosqichda, shuningdek, bir yildan so‘ng antropometrik ko‘rsatkichlar baholangan. Hayot tarziga aralashuv dasturi ovqatlanish va jismoniy faollikni o‘zgartirishni o‘z ichiga olgan. Bolalar va ularning ota-onalariga uglevodlar (55%), oqsillar (15%) va lipidlarni (jami 30%, to‘yingan yog‘lar 10% dan kam) muvozanatli taqsimlashga asoslangan normal kaloriyali ovqatlanishga o‘tish tavsiya etiladi. Jismoniy faollik shaklini o‘zgartirishda aerobik mashqlarni haftasiga uch-besh marta 45-60 daqiqadan kam bo‘lmagan vaqt davomida bajarish tavsiya etiladi. Natijalar: Semizlik va ortiqcha tana vazni bo‘lgan bolalarda (A guruhi, n=104) dastlabki bosqichda nazorat guruhiga (B guruhi, n=54), dastlabki bosqichda (C guruhi, n=48) va 1 yillik aralashuvdan keyin (D guruhi, n=48) klinik va biokimyoviy xususiyatlar aniqlandi. 1 yillik profilaktik aralashuvdan so‘ng 48 nafar bola qayta tekshiruvdan o‘tkazildi. Tana vazni o‘zgarmagan va ozgan bolalar solishtirildi. Semizlik va ortiqcha vaznga ega bo‘lgan bolalarda ko‘plab ko‘rsatkichlar, jumladan, i…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: ortiqcha vazn
  topic: keywords
subject: semizlik
  topic: keywords
subject: tana massa indeksi
  topic: keywords
subject: leptin
  topic: keywords
subject: adiponektin
  topic: keywords
creator: Gulhayo Mamatkhujayeva
creator: Abdurayim Arzikulov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-01-30
publication date: 2026-01-30
starting page: 1200
ending page: 1204
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1200-1204

BOLALAR OCHIQ YURAK JARROHLIGI ANESTEZIOLOGIK TA’MINOTIDA KARDIOPROTEKTSIYA: SEVOFLURANNING KLINIK IMKONIYATLARI
type: item
description: Eksperimental tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, uchuvchan anestetiklar farmakologik sharoitni keltirib chiqarishi va miokardning shikastlanish darajasini pasaytirishi mumkin, ammo pediatriya amaliyotida klinik ma’lumotlar cheklangan va ziddiyatli bo‘lib qolmoqda. Maqsad. Sun’iy qon aylanishi yordamida ochiq yurakda operatsiya qilingan bolalarda sevofluran va propofol bilan total vena ichi anesteziyasining kardioprotektiv ta’sirini taqqoslash. Usullar. Prospektiv bir markazli tadqiqotga 6 oylikdan 5 yoshgacha bo‘lgan tug‘ma yurak nuqsonlari bor 106 nafar bola kiritilgan bo‘lib, ularga kardioplegik yurak to‘xtashi bilan ochiq yurakda jarrohlik amaliyoti o‘tkazilgan. Bemorlar anesteziya turiga ko‘ra ikki guruhga bo‘lingan: sevofluran (n=53) va propofol (n=53). Operatsiyadan keyingi davrda kardiospetsifik T troponinning maksimal darajasi birlamchi yakuniy nuqta bo‘ldi. Ikkilamchi yakuniy nuqtalarga aritmiyalar chastotasi, gemodinamik barqarorlik ko‘rsatkichlari, exokardiografiya ma’lumotlari, inotrop qo‘llab-quvvatlashga bo‘lgan ehtiyoj, o‘pkaning sun’iy ventilyatsiyasi va intensiv terapiya bo‘limida bo‘lish davomiyligi kiritildi. Natijalar. Barcha kuzatuvlarda operatsiyadan keyin kardiospetsifik troponin T darajasining oshishi qayd etilgan, ammo uning qiymatlari sevofluran guruhida kuzatuvning barcha bosqichlarida sezilarli darajada past bo‘lgan. 3 soatdan so‘ng cTnT miqdori sevofluran guruhida 1,2±0,3 ng/ml va propofol guruhida 1,9±0,4 ng/ml (p<0,05), 8 soatdan so‘ng mos ravishda 1,7±0,4 va 2,6±0,5 ng/ml (p<0,01), 12 soatdan so‘ng 1,5±0,3 va 2,3±0,5 ng/ml (p<0,05), 24 soatdan so‘ng 1,1±0,2 va 1,8±0,3 ng/ml (p<0,05) ni tashkil etdi. Aritmiyalar sevofluran guruhidagi bemorlarning 11,3% da va propofol guruhidagi bemorlarning 26,4% da qayd etilgan (р<0,05). Inotrop qo‘llab-quvvatlashga bo‘lgan ehtiyoj sevofluran qo‘llanilganda pastroq bo‘ldi (15,1% qarshi 32,1%, p<0,05). O‘pkaning sun’iy ventilyatsiyasi vaqti (9,2±3,1 qarshi 13,6±4,4 soat, р<0,01) va OITda bo‘lish davomiylig…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: yurak tug‘ma nuqsoni
  topic: keywords
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: sevofluran
  topic: keywords
subject: propofol
  topic: keywords
subject: kardioproteksiya
  topic: keywords
subject: troponin T
  topic: keywords
creator: Farmon Toxirov
creator: Sherzod Toshboev
creator: Murodjon Kodirov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-01-20
publication date: 2026-01-20
starting page: 1192
ending page: 1199
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1192-1199

ICHAK TUTILISHI BOR BOLALARDA PERIOPERATSION OQIBATLARNING ANESTEZIOLOGIK DЕТERMINANTLARI
type: item
description: Chaqaloqlar va yosh bolalarda ichak tutilishi yuqori perioperatsion asoratlar va o‘lim ko‘rsatkichlari bilan bog‘liq bo‘lib, klinik natijalarga nafaqat xirurgik omillar, balki anesteziologik ta’minot va perioperatsion intensiv terapiya ham sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Maqsad. Ichak tutilishi bor bolalarda salbiy klinik natijalarning perioperatsion prediktorlarini aniqlash hamda anesteziologik boshqaruv strategiyalarini baholashdan iborat. Usullar. Retrospektiv kuzatuv tadqiqoti Andijon viloyat ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi bazasida o‘tkazildi. 0–3 yoshli, ichak tutilishi sababli shoshilinch jarrohlik amaliyoti o‘tkazilgan 99 nafar bolaning tibbiy hujjatlari tahlil qilindi. Demografik, klinik, anesteziologik va perioperatsion ko‘rsatkichlar baholandi. Salbiy klinik natijalarning mustaqil prediktorlarini aniqlash maqsadida binar logistik regressiya hamda ROC-tahlil qo‘llanildi. Natijalar. Salbiy klinik natijalar (og‘ir asoratlar va/yoki o‘lim) 34,3% bemorlarda kuzatildi. Operatsiya davomiyligi salbiy klinik natijaning mustaqil prediktori sifatida aniqlandi (OR=1,064 har bir daqiqa uchun; 95% ishonch oralig‘i 1,023–1,107; p=0,002). Kasalxonaga kech murojaat qilish (>24 soat) salbiy natija bilan chegaraviy bog‘liqlikni ko‘rsatdi (p=0,057). Regressiya modeli qoniqarli diskriminatsion qobiliyatga ega bo‘lib, ROC egri chizig‘i ostidagi maydon (AUC) 0,722 ni tashkil etdi. Tahlil natijalariga ko‘ra, operatsiya davomiyligi salbiy klinik natijalarning mustaqil va ishonchli prediktori sifatida aniqlandi (OR=1,078; 95% CI: 1,028-1,131; p=0,002). Bu har bir qo‘shimcha operatsiya daqiqasi salbiy klinik natija rivojlanish ehtimolini o‘rtacha 7-8% ga oshirishini ko‘rsatadi. Bu esa operatsiya vaqtining uzayishi bilan bog‘liq metabolik buzilishlar va operatsiya stressining kuchayishi klinik natijalarga salbiy ta’sir ko‘rsatishini anglatadi. Shuningdek, kasalxonaga kech murojaat qilish (>24 soat) salbiy klinik natijalar xavfini sezilarli darajada oshiruvchi muhim omil sifatida qayd et…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: ichak tutilishi
  topic: keywords
subject: umumiy anesteziya
  topic: keywords
subject: epidural anesteziya
  topic: keywords
subject: perioperatsion davr
  topic: keywords
subject: xavf omillari
  topic: keywords
subject: go‘daklar
  topic: keywords
creator: Sherzod Toshboev
creator: Ziyodaxon Ne’matova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-01-19
publication date: 2026-01-19
starting page: 1178
ending page: 1185
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1178-1185

MAKTABGACHA YOSHLI BOLALARDA KO‘KRAK QAFASI GIRDOBSIMON DEFORMATSIYASINING OG‘IR DARAJALARINI DAVOLASH TAKTIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
type: item
description: Bolalarda ko‘krak qafasi girdobsimon deformatsiyasining patogenezi nafaqat osteoxondral tuzilmalarni, balki oldingi ko'krak devorining yumshoq to'qimalarini, shu jumladan muhim rol o'ynaydigan sternodiafragma ligamentini ham o'z ichiga oladi. Maqsad. Ushbu tadqiqotda maktabgacha yosh bolalarda ko‘krak qafasi girdobsimon deformatsiyasining (KQGD) og‘ir darajalarini davolash taktikasini takomillashtirish maqsad qilindi. Klinik material: 1 yoshdan 6 yoshgacha bo‘lgan, ko‘krak qafasi girdobsimon deformatsiyasining III–IV- darajalari tashxislangan 30 nafar bemor bolalarda olib borilgan davolash natijalari tahlil qilindi. Tadqiqot usuli: bemorlarda deformatsiya darajasi MSKT asosida aniqlandi. Barcha bemorlarda qo‘shimcha ravishda ultratovush tekshiruvi (UTT) orqali to‘sh–diafragmal bog‘lamning (TDB) morfologik va funksional holati baholandi. Olingan ma’lumotlar asosida individuallashtirilgan davolash taktikasi tanlandi. Deformatsiyaning III–IV darajalarida TDBda kontraktura va fibroz o‘zgarishlar rivojlangan bemorlarda TDBni kesish amalga oshirildi va keyinchalik vacuum bell usuli orqali korreksiya o‘tkazildi. Tadqiqot natijalari: og‘ir darajali KQGD bo‘lgan maktabgacha yosh bolalarda TDB holatini UTT orqali baholash davolash taktikasini to‘g‘ri tanlashda muhim ahamiyatga ega. Morfologik jihatdan saqlangan bog‘lam mavjud bemorlarda vacuum bell terapiyasi samarali bo‘lgan bo‘lsa, fibroz va kontraktura rivojlangan holatlarda bog‘lamni kesish bilan birgalikda qo‘llanilgan vakuum-bell korreksiyasi klinik va anatomik natijalarni sezilarli yaxshiladi. Olingan natijalarning statistik tahlili oldingi ko'krak qafasi devorining deformatsiyasi va mexanik kuchlanishlar hamda deformatsiyaning og'irligi o'rtasida sezilarli bog'liqlikni ko'rsatdi. MSCT va hisoblash biomexanik modellashtirishga ko'ra, deformatsiya og'irligi oshishi bilan siqilish chuqurligi ham, von Mises maksimal kuchlanish qiymatlari ham statistik jihatdan sezilarli darajada oshdi (p < 0,01). II darajali deformatsiyag…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: ko‘krak qafasi girdobsimon deformatsiyasi
  topic: keywords
subject: maktabgacha yosh
  topic: keywords
subject: to‘sh-diafragmal bog‘lam
  topic: keywords
subject: ultratovush tekshiruvi
  topic: keywords
subject: vacuum bell
  topic: keywords
subject: kontraktura
  topic: keywords
creator: Mirzakarimov Bahromjon
creator: Isakov Nuriddin
creator: Djumabaev Juraqul
creator: Karimov Doniyorbek
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2026-01-19
publication date: 2026-01-19
starting page: 1186
ending page: 1191
doi: 10.56121/2181-2926-2026-5-1-1186-1191

ENDOKRIN BEPUSHTLIKDA VISFATIN VA FOLLISTATIN DARAJALARINING PATOGENETIK XUSUSIYATLARINI VA KLINIK AHAMIYATINI O‘RGANISH
type: item
description: Maqsad: Ushbu tadqiqot ortiqcha vazn va I-II darajali semizligi bo‘lgan ayollarda endokrin bepushtlikning rivojlanishida neogormonlarning ahamiyatini baholash hamda modda almashinuvi buzilishlari, gormonal muvozanatsizlik va reproduktiv funksiyaning izdan chiqishi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni aniqlashga qaratilgan. Tadqiqotning dolzarbligi reproduktiv yoshdagi ayollar orasida semizlikning tobora keng tarqalishi va neogormonlarning endokrin bepushtlik patogenezidagi roli haqidagi tushunchalarning cheklanganligi bilan asoslanadi. Materiallar va usullar: Tadqiqotga reproduktiv faoliyati buzilgan va turli darajadagi ortiqcha tana vazniga ega bo‘lgan 114 nafar ayol jalb etildi. Klinik baholash, gormonal profillarni o‘rganish, uglevod va lipid almashinuvini tahlil qilish hamda jigar faoliyatini tekshirish o‘tkazildi. Leptin, adiponektin va boshqa metabolik faol peptidlar kabi neogormonlar darajasi standart laboratoriya usullari orqali aniqlandi. Natijalar: Metabolik ko‘rsatkichlarda sezilarli farqlar aniqlandi, bu esa yog‘ to‘qimalari disfunksiyasi va neyroendokrin boshqaruvdagi buzilishlar darajasini ko‘rsatib berdi. Leptin miqdorining yuqoriligi va adiponektin konsentratsiyasining pastligi insulinga chidamlilik belgilari, jigar fermentlari faolligining ortishi va salbiy lipid profili bilan bog‘liq ekanligi aniqlandi. Neogormon sekretsiyasida sezilarli o‘zgarishlarga ega ayollarda anovulyator sikllar va tuxumdon zaxirasining pasayishi ko‘proq kuzatildi. Bu natijalar semizlikka chalingan ayollarda endokrin bepushtlikning rivojlanishida moddalar almashinuvining buzilishi muhim ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlaydi. Yangilik: Tadqiqot semiz ayollarda neogormonlar darajasi, metabolik holat va reproduktiv tizim buzilishlari o‘rtasidagi keng qamrovli aloqani aniqladi. Olingan natijalar metabolik kasalliklar fonida bepushtlik rivojlanishi mexanizmlari haqidagi zamonaviy bilimlarni kengaytiradi hamda neogormonlarning biomarkerlar sifatidagi potensial tashxis qiymatini ko‘rsat…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: neogormonlar
  topic: keywords
subject: endokrin bepushtlik
  topic: keywords
subject: semizlik
  topic: keywords
subject: metabolik disfunksiya
  topic: keywords
subject: leptin
  topic: keywords
subject: adiponektin
  topic: keywords
subject: insulinga chidamlilik
  topic: keywords
subject: gormonal muvozanatsizlik
  topic: keywords
subject: reproduktiv salomatlik
  topic: keywords
subject: tuxumdon funksiyasi
  topic: keywords
creator: Dilafruzxon Maksudova
creator: Diyora Muxammedaminova
creator: Umida Mirzaeva
creator: Sanobar Samijonova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-25
publication date: 2025-12-25
starting page: 1165
ending page: 1175
doi: 10.56121/2181-2926-2025-4-6-1165-1175

BOLALARDA KASALXONADAN TASHQARI PNEVMONIYANING OG‘IRLIK DARAJASINI BASHORATLASHDA YALLIG‘LANISH MARKERLARI VA TUG‘MA IMMUNITET KO‘RSATKICHLARINING O‘RNI
type: item
description: Kirish. Kasalxonadan tashqari pnevmoniya (KTP) bolalarda nafas yo‘llari infeksiyalarining eng ko‘p uchraydigan turlaridan biri bo‘lib, zamonaviy pediatriyada dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda. Bolalarda kasallikning og‘ir kechish xavfini baholash va davolash natijalarini bashoratlash amaliy ahamiyatga ega. Immunologik biomarkerlar, jumladan immunoglobulinlar, hujayraviy subpopulyatsiyalar va yallig‘lanish ko‘rsatkichlari KTP patogenezida muhim o‘rin tutadi hamda immun javob xususiyatlari va kasallik og‘irligini tavsiflashga yordam beradi. Maqsad. Kasalxonadan tashqari pnevmoniyaning turli og‘irlik darajalarida bolalarda yallig‘lanish markerlari va tug‘ma immunitet ko‘rsatkichlarining diagnostik va prognostik ahamiyatini baholash. Materiallar va usullar. Tadqiqotga 1 oydan 3 yoshgacha bo‘lgan, klinik va rentgenologik jihatdan KTP tashxisi tasdiqlangan 80 nafar bola kiritildi. Bemorlar kasallik og‘irligiga ko‘ra ikki guruhga ajratildi: yengil KTP bo‘lgan 40 nafar va og‘ir KTP bo‘lgan 40 nafar bola. Og‘irlik darajasi nafas olish chastotasi, intoksikatsiya darajasi, nafas yetishmovchiligi mavjudligi va kislorod terapiyasiga ehtiyoj kabi klinik mezonlar asosida baholandi. Yallig‘lanish va tug‘ma immunitet ko‘rsatkichlari sifatida qon zardobidagi prokaltsitonin va C-reaktiv oqsil darajalari, shuningdek CD16+, CD64+ va neytrofillarning fagotsitar faolligi aniqlandi. Natijalar. Yengil va og‘ir KTP guruhlari o‘rtasida leykotsitlar soni, limfotsitlarning mutlaq miqdori, prokaltsitonin va C-reaktiv oqsil konsentratsiyalari, CD64+ ekspressiyasi hamda neyrofillarning fagotsitar faolligi bo‘yicha ishonchli farqlar aniqlandi. Leykotsitlar, prokaltsitonin, C-reaktiv oqsil va CD64+ ning oshishi kasallikning og‘ir kechishi bilan bog‘liq bo‘ldi (p<0,001), limfopeniya esa adaptiv immunitetning buzilishini aks ettirdi (p<0,001). Fagotsitar faollik ham og‘ir holatlarda yuqori bo‘ldi (p<0,001). CD16+ o’zgarishi statistik ahamiyatga yetmadi, biroq ko‘rsatkichlarning oshishiga moyillik kuzatil…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: kasalxonadan tashqarida orttirilgan pnevmoniya
  topic: keywords
subject: bolalar
  topic: keywords
subject: lig‘lanish markerlari
  topic: keywords
subject: tug‘ma immunitet
  topic: keywords
subject: prokaltsitonin
  topic: keywords
subject: C-reaktiv oqsil
  topic: keywords
subject: CD64
  topic: keywords
subject: fagotsitoz
  topic: keywords
creator: Nodira Abrieva
creator: Alisher Sharipov
creator: Zafar Safarov
creator: Bobir Shukurov
creator: Rustamxon Axrorxonov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-23
publication date: 2025-12-23
starting page: 1160
ending page: 1164
doi: 10.56121/2181-2926-2025-4-6-1160-1164

7 ESHDAN 18 ESHGACHA BO‘LGAN BEMORLARDA TISHLASHNING HAR HIL TURLARIDA ZHAG ALVEOLAR O‘SIMTASINI CLINIC RENTGENOLOG O‘RGANISH
type: item
description: Ahamiyati. Jag‘ning ma'lum bir sohasidagi alohida tishlarning ortiqcha yoki kam yuklanishi bilan birga keladigan malokklyuziyalar alveolyar o‘simtada periodontal kasallikda kuzatiladiganlarga o‘xshash patologik o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun alveolyar o‘simtani turli yoshdagi va turli xil okklyuziya turlari bilan klinik va rentgenologik tekshirish katta ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqotning maqsadi 7 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan bolalar va o‘smirlarda pastki jag‘ning alveolyar o‘simtasining normal tuzilishining klinik va rentgenologik yoshga bog‘liq xususiyatlarini o‘rganish edi. Tadqiqot materiallari va usullari. Ushbu ishni bajarishda biz alveolyar jarayonning klinik va rentgenologik tadqiqoti uchun 7 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan ortognatik tishlash bilan og‘rigan 600 kishini, chuqur kesuvchi tishlarning bir-biriga yopishishi bilan murakkablashgan yuqori jag‘ning haddan tashqari rivojlanishi bilan og‘rigan 50 kishini (prognatiya chuqur tishlash bilan birlashtirilgan), oldingi tishlar orasida aloqa bo‘lmagan yuqori jag‘ning haddan tashqari rivojlanishi bilan og‘rigan 42 kishini (prognatiya ochiq tishlash bilan birlashtirilgan), chuqur kesuvchi tishlarning bir-biriga yopishishi bilan og‘rigan 50 kishini (chuqur tishlash) va ochiq tishlash bilan og‘rigan 22 kishini tanladik. Ortognatik tishlash bilan og‘rigan 600 kishidan 160 kishi ikki marta, 29 kishi - birinchi tekshiruvdan 1-2-3-4 yil o‘tgach uch marta tekshirildi. Tadqiqot natijalari. Biz o‘rgangan to‘rt turdagi malokklyuziyada rentgenografik tasvirlardagi alveolyar jarayon tuzilishi asosan ortognatik malokklyuziya bilan bir xil. Faqat yuqori jag‘ rivojlangan va oldingi tishlar orasida aloqa bo‘lmagan (prognatizm ochiq tishlash bilan birgalikda) odamlarda g‘ovak tishlararo septa shaffofligining oshishi ko‘proq uchraydi (42 kishidan 25 tasida). Bu xususiyatlar faqat 12 yosh va undan katta yoshdagi odamlarda va faqat pastki jag‘ oldinga siljiganida oldingi tishlar orasida okklyuzion aloqa bo‘lmagan …
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: alveolyar o‘simta
  topic: keywords
subject: prognatizm
  topic: keywords
subject: ortognatik tishlash
  topic: keywords
subject: chuqur tishlash
  topic: keywords
creator: Serajudin Gusenov
creator: Маrat Budaychiev
creator: Madina Abdumukhtarova
creator: Abdulrahim Abdufarukov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 1142
ending page: 1147
doi: 10.56121/2181-2926-2025-4-6-1142-1147

KASALLIK FAOLLIGIGA QARAB, TIZIMLI BOSHLANGAN YUVENIL ARTRITLI BOLALARDA IMMUNOLOGIK PROFILNING XUSUSIYATLARI
type: item
description: Dolzarbligi. Sistem boshlanuvchi yuvenil artriti (SBYA) yuvenil artritning alohida autoimmun yallig’lanish subtipi bo‘lib, tizimli yallig‘lanish va qo‘shimcha bo‘g‘im tashqi belgilari, jumladan isitma, toshma va gepatosplenomegaliya bilan xarakterlanadi. Kasallik yallig’lanish sitokinlari (IL-1β, IL-6, IL-18) ishlab chiqarilishining buzilishi bilan kechadi, bu esa kasallik og‘irligini belgilaydi va asoratlar xavfini oshiradi. An’anaviy yallig‘lanish markerlari, jumladan eritrotsitlarning cho‘kishi tezligi (ECHT) va C-reaktiv oqsil (CRO), ko‘pincha kasallik faoliyatini aniq baholash uchun yetarli darajada bo’lmaydi. Shuning uchun sitokin profillarini o‘rganish va ishonchli immunologik biomarkerlarni aniqlash bolalarda SBYAni o‘z vaqtida diagnostika qilish, kasallik faoliyatini ob’ektiv baholash va individual davolash strategiyasini optimallashtirishda ayniqsa dolzarbdir, bu esa klinik natijalarni yaxshilash va kasallik prognozini aniqlashga yordam beradi. Tadqiqot maqsadi. Sistem boshlanuvchi yuvenil artriti (SBYA) bo‘lgan bemorlarda kasallik faoliyatiga qarab yuvyenil artritning kechish xususiyatlarini o‘rganish. Material va metodlar. Prospektiv kogort tadqiqoti 74 ta bolalardan iborat bo’lib (shulardan 44 tasi SBYA bilan) va 2021–2023 yillarda o‘tkazilgan. Diagnostika Xalqaro revmatologik assotsiatsiyalar ligasi (ILAR, 2001) mezonlariga muvofiq qo’yilgan. Immunologik tadqiqotlar yallig’lanish sitokinlari (IL-1, IL-6, IL-18, TNF-α) RANDOX biochip texnologiyasi yordamida, shuningdek, autoimmun markerlar (S-100, qondagi ferritin) ELISA usuli bilan Multiskan FS qurilmada RIPIATM klinik-laboratoriya bo‘limida amalga oshirilgan. Kasallik aktivligi Juvenile Arthritis Disease Activity Score 27 (JADAS27) shkalasi yordamida baholangan. Statistik tahlil StatPlus v8.0.3 va Microsoft Excel dasturlarida o‘tkazilgan; korrelyatsiyalar Spirmanning rang korrelyatsiya koeffitsienti bilan baholangan, farqlar p<0,05 da statistik jihatdan ahamiyatli hisoblangan. Natija. Olingan ma’lumot…
subject: Maqola / Original maqola
  topic: section
subject: IL-18
  topic: keywords
subject: sistem boshlanuvchi yuvenil artriti (SBYA)
  topic: keywords
subject: IL-6
  topic: keywords
subject: JADAS27
  topic: keywords
creator: Dilorom Akhmedova
creator: Iroda Kasimova
creator: Abdubosit Ibragimov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 1148
ending page: 1152
doi: 10.56121/2181-2926-2025-4-6-1148-1152